TMK Madde 484 – İstek üzerine veya re'sen

TMK Madde 484 metni

Görevden alınma / Usulü / İstek üzerine veya re'sen

Madde 484

Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi veya her ilgili, vasinin görevden alınmasını isteyebilir.

Görevden alınmayı gerektiren sebebin varlığını başka bir yoldan öğrenen vesayet makamı, vasiyi re'sen görevden almakla yükümlüdür.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 484 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 428 inci maddesini karşılamaktadır.

Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında "sulh hâkimi" yerine "vesayet makamı" denilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vasinin görevden alınmasını kimlerin isteyebileceğini ve vesayet makamının sebebi kendisi öğrendiğinde vasiyi re'sen görevden alma yükümlülüğünü düzenler.

Görevden alma süreci iki yoldan başlar.

Birinci yol istemdir. Şu kişiler vasinin görevden alınmasını vesayet makamından isteyebilir:

• ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişinin kendisi,
• her ilgili; örneğin vesayet altındaki kişinin yakınları veya vasinin davranışından menfaati etkilenen başka bir kişi.

İstem için kanunda belirli bir şekil veya süre öngörülmemiştir. İstemde, görevden almayı gerektiren sebeplere (TMK m. 483) dayanak olan olayların gösterilmesi gerekir.

İkinci yol re'sen, yani mahkemenin kimsenin istemi olmadan kendiliğinden harekete geçmesidir. Vesayet makamı görevden almayı gerektiren bir sebebi başka bir yoldan öğrenirse, örneğin vasinin verdiği hesabın incelenmesi sırasında, bir ihbar üzerine veya başka bir dosyadan, vasiyi görevden almakla yükümlüdür. Kanun burada mahkemeye harekete geçip geçmeme konusunda bir serbestlik tanımamıştır.

Her iki yolda da vesayet makamı gerekli araştırmayı yapmalı ve vasiyi dinlemelidir. Ağır olmayan hâllerde önce uyarıda bulunur (TMK m. 485). Gecikmesinde tehlike bulunan durumlarda geçici önlemler alınabilir (TMK m. 486).

Gerekçeye göre madde anlaşılır kılınarak yeniden yazılmış ve ikinci fıkrada "sulh hâkimi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır.