TMK Madde 437 – Yargılama usulü

TMK Madde 437 metni

Usul / Yargılama usulü

Madde 437

Hâkim, basit yargılama usulüne göre karar verir.

Gerektiğinde ilgili kişiye adlî yardım sağlanır.

(Değişik fıkra:6/12/2019-7196/54 md.) Hâkim, ilgili kişiyi dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeksizin en geç iki gün içinde kararını verir.³⁰

Değişiklik notları

30. 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “dinler ve gecikmeksizin” ibaresi “dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeksizin en geç iki gün içinde” şeklinde değiştirilmiştir. ↩

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 437 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 397f maddesinden kısmen değiştirilmek suretiyle alınmıştır. Birinci fıkrada bu konudaki yargılamanın basit yargılama usulüne tâbi olduğu ifade edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında gerekli hâllerde ilgilinin adlî yardım yoluyla mahkemede temsil edilmesinin sağlanması kabul edilmiştir. Kişinin özgürlüğünün kısıtlanması gibi önemli bir kararda, kişinin kendi hak ve yetkilerini bilememesi durumu göz önünde tutulmak suretiyle gerekiyorsa bu kişinin yargılama sırasında adlî yardım yoluyla barolarca görevlendirilecek bir avukat tarafından temsil edilmesinin sağlanması öngörülmüştür.

Maddenin üçüncü fıkrası yine özgürlüğün kısıtlanması gibi önemli bir kararın verilirken kişinin sadece vekil ya da temsilcisinin isteminin yeterli olmadığını, hâkimin bizzat bu kişiyi dinlemesinin de gerekli olduğunu belirtmektedir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasına ilişkin yargılamada hâkimin basit yargılama usulüyle, ilgiliyi dinleyerek ve en geç iki gün içinde karar vermesini düzenler.

Bu yargılamalarda hız ve kişinin korunması öne çıkar. Madde üç kural koyar:

• Yargılama basit yargılama usulüne göre yapılır. Bu usul, daha az aşamalı ve daha hızlı ilerleyen bir yargılama türüdür.
• Gerektiğinde ilgili kişiye adlî yardım sağlanır. Gerekçeye göre amaç, kendi haklarını bilemeyecek durumdaki kişinin baronun görevlendireceği bir avukatla temsil edilmesidir.
• Hâkim ilgili kişiyi dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeden, en geç iki gün içinde kararını verir. Gerekçeye göre kişinin vekilinin veya temsilcisinin dinlenmesi yeterli değildir; hâkim kişiyi bizzat dinlemelidir.

Üçüncü fıkra iki kez değiştirilmiştir. Önce 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunla değiştirilmiş, ardından 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunla "dinler ve gecikmeksizin" ibaresi "dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeksizin en geç iki gün içinde" şeklinde değiştirilmiştir. Karar için iki günlük üst sınır bu son değişiklikle getirilmiştir. Gerekçe maddenin ilk metnine aittir.

Kuruma yerleştirme kararına itiraz, kararın bildirilmesinden başlayarak on gün içinde denetim makamına yapılır (TMK m. 435). Usule ilişkin diğer özel kurallar TMK m. 436'da düzenlenmiştir.