TMK Madde 433 – Yetki
TMK Madde 433 metni
Yetki
Madde 433
Yerleştirme veya alıkoymaya karar verme yetkisi, ilgilinin yerleşim yeri veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bulunduğu yer vesayet makamına aittir.
Yerleştirme veya alıkoymaya karar veren vesayet makamı, kurumdan çıkarmaya da yetkilidir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 433 gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun yeni 397b maddesinden kısmen değiştirilmek suretiyle alınmıştır. Bu madde üç fıkra halinde olup, ikinci fıkrası Kantonal sistemle ilgili yetki kuralı getirdiğinden alınmamıştır.
Birinci fıkrada kural olarak yerleştirme veya alıkoymaya, ilgilinin yerleşim yeri vesayet makamlarının yetkili olduğu belirtilmekte, ancak gecikmede sakınca bulunan hâllerde ilgilinin bulunduğu yerdeki vesayet makamlarının da karar yetkisine sahip olduğu ifade edilmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında yerleştirmeye veya alıkoymaya yetkili vesayet makamının kurumdan çıkarmaya da yetkili olduğu belirtilmektedir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Koruma amacıyla kuruma yerleştirme veya kurumda alıkoyma kararını hangi yer vesayet makamının vereceğini ve kurumdan çıkarma yetkisini düzenler.
Kural olarak kararı, ilgilinin yerleşim yerindeki vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise kişinin o anda bulunduğu yerin vesayet makamı da karar verebilir. Örneğin yerleşim yeri dışındaki bir şehirde ağır bir kriz geçiren ve çevresi için tehlike oluşturan kişi hakkında, bulunduğu yerin mahkemesi karar verebilir. Bu kural, Türkiye'de geçici olarak bulunan kişiler bakımından da acil durumda bulunulan yer mahkemesine başvurmayı mümkün kılar.
İkinci fıkraya göre yerleştirme veya alıkoyma kararını veren vesayet makamı, kişinin kurumdan çıkarılmasına da yetkilidir. Kişi, durumu elverir elvermez kurumdan çıkarılmalıdır (TMK m. 432/3). Kurumdan çıkarılma istemi reddedilirse kişi veya yakınları on gün içinde denetim makamına itiraz edebilir (TMK m. 435/2).
Kuruma yerleştirme kararının şartları TMK m. 432'de, kişinin bulunduğu yer vesayet makamının yerleşim yeri vesayet makamına bildirim yükümlülüğü TMK m. 434'te düzenlenmiştir.
Gerekçeye göre İsviçre'deki kaynak maddenin kanton sistemine özgü yetki kuralını içeren fıkrası Türk hukukuna alınmamıştır.