TMK Madde 430 – Yetki

TMK Madde 430 metni

Yetki

Madde 430

Temsil kayyımı, kendisine kayyım atanacak kimsenin yerleşim yeri vesayet makamı tarafından atanır.

Yönetim kayyımı, malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamı tarafından atanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 430 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 380 inci maddesini karşılamaktadır.

İkinci fıkrada "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır. Madde iki fıkra hâlinde kaleme alınmıştır. Birinci fıkra temsil kayyımı atanmasında, ikinci fıkra ise yönetim kayyımı atanmasında yetkiyi düzenlemektedir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Temsil kayyımını ve yönetim kayyımını hangi yer vesayet makamının atayacağını düzenler.

Yetkili mahkeme kayyımın türüne göre değişir:

• Temsil kayyımı (TMK m. 426), kendisine kayyım atanacak kişinin yerleşim yerindeki vesayet makamınca atanır.
• Yönetim kayyımı (TMK m. 427, 428), malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği yerdeki veya temsil edilen kişinin payına düşen malların bulunduğu yerdeki vesayet makamınca atanır.

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Temsil kayyımlığı kişinin kendisiyle ilgili olduğundan yetki yerleşim yerine bağlanmıştır. Yönetim kayyımlığında ise ağırlık mallardadır; bu yüzden yetki malların yönetildiği veya bulunduğu yere bağlanmıştır. Örneğin uzun süredir kendisinden haber alınamayan bir kişinin malları için, malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Mirasçılarının kim olduğu henüz belli olmayan bir terekede de payın düştüğü malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan bir yabancı hakkında kayyımlık kararı, kişinin Türkiye'de sâkin olduğu yer, sâkin değilse mallarının bulunduğu yer mahkemesince verilir (MÖHUK m. 42/1). Kayyımlığa ilişkin konular Türk hukukuna tâbidir (MÖHUK m. 10/3).