TMK Madde 427 – Kanun gereği

TMK Madde 427 metni

Kayyımlığı gerektiren hâller / Yönetim / Kanun gereği

Madde 427

Vesayet makamı, yönetimi kimseye ait olmayan mallar için gereken önlemleri alır ve özellikle aşağıdaki hâllerde bir yönetim kayyımı atar:

1. Bir kimse uzun süreden beri bulunamaz ve oturduğu yer de bilinemezse,

2. Vesayet altına alınması için yeterli bir sebep bulunmamakla beraber, bir kişi malvarlığını kendi başına yönetmek veya bunun için temsilci atamak gücünden yoksunsa,

3. Bir terekede mirasçılık hakları henüz belli değilse veya ceninin menfaatleri gerekli kılarsa,

4. Bir tüzel kişi gerekli organlardan yoksun kalmış ve yönetimi başka yoldan sağlanamamışsa,

5. Bir hayır işi veya genel yarar amacı güden başka bir iş için halktan toplanan para ve sair yardımı yönetme veya harcama yolu sağlanamamışsa.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 427 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 377 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki madde yönetim kayyımlığının bir koşulu olarak "idaresi kimseye ait olmayan mallar"dan söz etmektedir. İsviçre Medenî Kanununun bu maddeyi karşılayan 393 üncü maddesinde ise bunun yerine "zorunlu yönetimden yoksun mallar"dan söz edilmektedir. Bu deyim daha isabetli olduğundan yeni düzenlemede bu ifadeye yer verilmiştir.

Maddenin (1) numaralı bendinde, yürürlükteki hükmü aynen tekrarlanmakla beraber, gaiplik kurumu ile karıştırmayı önlemek üzere, "gaip" sözcüğü yerine "uzun süreden beri bulunamaz ve oturduğu yer de bilinemez" ifadesine yer verilmiştir.

Maddenin (2) numaralı bendi "vekil" yerine maddenin amacına daha uygun olarak "temsilci" sözcüğü kullanılmak suretiyle yürürlükteki maddeden alınmıştır.

Maddenin (3) numaralı bendi kaynak Kanuna uygun olarak yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin (4) numaralı bendi bir kısım tüzel kişilerin sayılması yerine bütün tüzel kişileri kapsayacak şekilde kaleme alınmıştır. Buna göre herhangi bir tüzel kişi gerekli organlardan yoksun kalmışsa ve yönetimi başka bir yasal yolla sağlanamıyorsa yönetim kayyımı tayin edilebilecektir.

Maddenin (5) numaralı bendinde bir hayır işi veya genel yarar amacı için halktan toplanan para ve sair yardımın yönetimi veya harcama yolunun sağlanamaması hâlinde yönetim kayyımı atanması öngörülmüştür.

Bu konuda 2860 sayılı "Yardım Toplama Kanunu" mevcut olup, özel hükümler içermektedir. Özel hükmün bulunmadığı hâller de düşünülerek (5) numaralı bent korunmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Yönetimi kimseye ait olmayan malvarlıkları için vesayet makamının yönetim kayyımı atamasını ve bunun başlıca hâllerini düzenler.

Yönetim kayyımı, bir malvarlığını korumak ve yönetmek için atanır. Yalnızca bu yönetim ve koruma için gerekli işleri yapabilir; bunların dışındaki işler için temsil olunanın özel yetkisi, o bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının izni gerekir (TMK m. 460). Vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi, özellikle şu hâllerde yönetim kayyımı atar:

• Bir kişi uzun süredir bulunamıyor ve nerede oturduğu da bilinmiyorsa. Gaiplik kararı için ayrı şartlar ve usul vardır (TMK m. 32 ve devamı); kayyım, böyle bir karar beklenmeden kişinin mallarını korur.
• Kişi vesayet altına alınmayı gerektirecek durumda olmadığı hâlde malvarlığını kendisi yönetemiyor ve bunun için bir temsilci de atayamıyorsa.
• Bir mirasta mirasçıların kim olduğu henüz belli değilse veya ana rahmindeki çocuğun (cenin) menfaatleri gerektiriyorsa. Cenin, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyeti kazanır (TMK m. 28/2).
• Dernek veya vakıf gibi bir tüzel kişi, gerekli organlarını kaybetmiş ve yönetimi başka yoldan sağlanamıyorsa.
• Bir hayır işi veya genel yarar amacıyla halktan toplanan para ve yardımların yönetimi ya da harcanması sağlanamıyorsa. Gerekçeye göre bu konuda 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun özel hükümleri vardır; bent, özel hükmün bulunmadığı durumlar için korunmuştur.

Maddedeki "özellikle" sözcüğü, sayılanlar dışında da yönetim kayyımı atanabileceğini gösterir.

Gerekçe, tasarıda "zorunlu yönetimden yoksun mallar" ifadesinin benimsendiğini anlatır. Kanunlaşan metinde ise "yönetimi kimseye ait olmayan mallar" ifadesi yer almaktadır.

Yönetim kayyımı, malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kişinin payına düşen malların bulunduğu yerdeki vesayet makamınca atanır (TMK m. 430/2).