TMK Madde 418 – Vasiliğe engel olan sebepler

TMK Madde 418 metni

Koşulları / Vasiliğe engel olan sebepler

Madde 418

Aşağıdaki kişiler vasi olamazlar:

1. Kısıtlılar,

2. Kamu hizmetinden yasaklılar veya haysiyetsiz hayat sürenler,

3. Menfaati kendisine vasi atanacak kişinin menfaati ile önemli ölçüde çatışanlar veya onunla aralarında düşmanlık bulunanlar,

4. İlgili vesayet daireleri hâkimleri.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 418 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 368 inci maddesi anlaştırılmak ve kısmen değiştirilmek suretiyle alınmıştır.

Maddenin (1) numaralı bendinde İsviçre Medenî Kanununun 368 inci maddesinin (1) numaralı bendi ve bunu tekrarlayan yürürlükteki 368 inci maddenin (1) numaralı bendinden farklı olarak "vesayet altında bulunanlar" yerine "kısıtlılar" sözcüğü kullanılmıştır. Zira vesayet altında bulunanlar küçükler ve kısıtlılardır. Küçükler vasi olamayacağına göre (1) numaralı benddeki yasak sadece kısıtlılar içindir.

Maddenin (4) numaralı bendinde "İlgili vesayet daireleri hâkimliği" vesayete engel sebep sayılmaktadır. Bu bendin İsviçre Medenî Kanununun 384 üncü maddesinin (4) numaralı bendindeki karşılığı bu yasağı vasilik için "buna elverişli başka bir kişinin bulunması" koşuluyla öngörmüştür. Madde İsviçre'den farklı olarak böyle bir koşul aramaksızın, vasilik için elverişli bir kişi bulunsa da bulunmasa da vesayet makamı ya da denetim makamı hâkimleri için vasi olmayı yasaklamaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Kimlerin vasi olamayacağını, yani vasiliğe engel olan sebepleri sayar.

Bu sebeplerden biri bulunan kişi, istese de vasi olarak atanamaz. Engel sebepler şunlardır:

• Kısıtlılar. Kendisi vesayet altında bulunan biri başkasının işlerini yönetemez. Küçükler ise ergin olmadıkları için zaten vasi olamaz (TMK m. 413).
• Kamu hizmetinden yasaklı olanlar ve haysiyetsiz bir hayat sürenler.
• Menfaati, vasi atanacak kişinin menfaatiyle önemli ölçüde çatışanlar veya onunla arasında düşmanlık bulunanlar. Örneğin kısıtlanacak kişiyle arasında miras uyuşmazlığı bulunan bir akraba bu kapsamda değerlendirilebilir.
• İlgili vesayet dairelerinin hâkimleri. Vesayeti yürüten sulh hukuk mahkemesinin ve onu denetleyen asliye hukuk mahkemesinin hâkimi, o vesayette vasi olamaz.

Gerekçeye göre son bentteki yasak, İsviçre hukukundan farklı olarak, vasiliğe elverişli başka bir kişinin bulunup bulunmamasına bakılmaksızın uygulanır.

Engel sebepler, kişinin isterse görevi reddedebildiği kaçınma sebeplerinden (TMK m. 417) farklıdır. Kaçınma sebebi bulunan kişi kabul ederse vasi olabilir; engel sebebi bulunan kişi ise kabul etse de olamaz. Engel sebebi bulunan birinin atanmasına karşı ilgili olan herkes, atamayı öğrendiği günden başlayarak on gün içinde itiraz edebilir (TMK m. 422/2).