TMK Madde 417 – Vasilikten kaçınma sebepleri

TMK Madde 417 metni

Koşulları / Vasilikten kaçınma sebepleri

Madde 417

Aşağıdaki kişiler vasiliği kabul etmeyebilirler:

l. Altmış yaşını doldurmuş olanlar,

2. Bedensel engelleri veya sürekli hastalıkları sebebiyle bu görevi güçlükle yapabilecek olanlar,²⁸

3. Dörtten çok çocuğun velisi olanlar,

4. Üzerinde vasilik görevi olanlar,

5. Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, hâkimlik ve savcılık mesleği mensupları.²⁹

Değişiklik notları

28. 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu bentte yer alan ““özürleri” ibaresi “engelleri” şeklinde değiştirilmiştir. ↩
29. 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu bentte yer alan “ve Bakanlar Kurulu üyeleri” ibaresi “üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar,” şeklinde değiştirilmiştir. ↩

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 417 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 367 nci maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlık "Mazeretler" yerine "Vasilikten kaçınma sebepleri" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin (4) numaralı bendinde yürürlükteki hükümden farklı olarak hâlen bir vesayet görevini üstlenmiş olan kişilerin de bu görevden kaçınabilecekleri belirtilmiştir. Bu değişiklik vesayet görevinin daha sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi amacıyla yapılmıştır.

Yürürlükteki maddenin (5) numaralı bendinde vasilikten kaçınabilecekler arasında Cumhurbaşkanı sayılmamış iken, maddeye Cumhurbaşkanı da eklenmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Bakanlar Kurulu üyeleri için tanınmış olan kaçınma sebebinin onlardan daha önemli bir makamda bulunan Cumhurbaşkanı için tanınmamış olması bir çelişki kabul edilmiştir.

Yürürlükteki maddenin (5) numaralı bendinde sadece "Temyiz mahkemesi reis ve azaları" için tanınmış olan kaçınma hakkı, yeni düzenlemede bütün "hâkim ve savcıları" içerecek şekilde genişletilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vasi olarak atanan kişinin hangi sebeplerle bu görevi kabul etmeyebileceğini, yani vasilikten kaçınma sebeplerini sayar.

Vasiliği kabul kural olarak bir yükümlülüktür (TMK m. 416). Bu madde bazı kişilere görevi reddetme hakkı tanır:

• altmış yaşını doldurmuş olanlar,
• bedensel engelleri veya sürekli hastalıkları yüzünden görevi ancak güçlükle yapabilecek olanlar,
• dörtten çok çocuğun velisi olanlar,
• üzerinde hâlihazırda bir vasilik görevi bulunanlar,
• Cumhurbaşkanı, TBMM üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, hâkimler ve savcılar.

Bu sebepler kişinin vasi olmasını yasaklamaz; yalnızca isterse görevi reddetme imkânı verir. Sebeplerden birini taşıyan kişi vasiliği kabul ederse geçerli biçimde atanmış olur. Kişinin vasi olmasını yasaklayan sebepler ise TMK m. 418'de ayrıca sayılmıştır.

Kaçınma hakkı, atama kararının tebliğinden başlayarak on gün içinde kullanılır (TMK m. 422/1). Vesayet makamı kaçınma sebebini yerinde görmezse durumu denetim makamına bildirir. Karar verilip yerine başkası atanıncaya kadar atanan kişi görevi sürdürür (TMK m. 423).

Madde iki kez değiştirilmiştir. 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunla ikinci bentteki "özürleri" sözcüğü "engelleri" olarak değiştirilmiştir. 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle beşinci bentteki "ve Bakanlar Kurulu üyeleri" ibaresi "üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar," şeklinde değiştirilmiştir. Gerekçe maddenin ilk metnine aittir; bu yüzden Bakanlar Kurulundan söz eder.