TMK Madde 384 – Konusu

TMK Madde 384 metni

Aile malları ortaklığı / Kazanç paylı aile malları ortaklığı / Konusu

Madde 384

Ortaklar, aralarında yapacakları sözleşmeyle, yıllık kazançtan kendilerine belli bir pay verilmesi kaydıyla ortaklığın temsilini ve ortaklığın mallarının işletilmesini içlerinden birine bırakabilirler.

Bu pay, anlaşmayla belirlenmemişse, ortaklık mallarının uygun derecede uzun bir dönemdeki kazancın ortalama miktarı ile işleten ortağın çalışması ve yaptığı harcama göz önünde tutularak adil bir biçimde belirlenir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 384 gerekçesi

1984 tarihli Öntasarının 315 inci maddesini örnek alan bu madde, yürürlükteki Kanunun 334 üncü maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur; ancak madde daha sade ve açık bir dille kaleme alınmıştır. Ayrıca maddenin konu başlığı da "Hissei temettü şartiyle şirket" yerine "Kazanç paylı aile mal ortaklığı" şeklinde değiştirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Aile malları ortaklığında ortakların, yıllık kazançtan pay almak karşılığında ortaklığın işletilmesini ve temsilini içlerinden birine bırakabileceğini düzenler. Bu türe kazanç paylı aile malları ortaklığı denir.

Olağan aile malları ortaklığında ortaklar işletmeyi elbirliğiyle yürütür ve birlikte yönetir (TMK m. 376, 377). Kazanç paylı ortaklıkta ise ortaklar işletmeyle bizzat uğraşmak yerine bunu bir ortağa bırakır. Örneğin kardeşlerden yalnızca biri aileden kalan çiftliğin başında kalıp onu işletir; başka şehirlerde yaşayan diğer kardeşler her yıl kazançtan paylarını alır.

Bunun için ortaklar arasında bir sözleşme yapılması gerekir. Sözleşmede işletmeyi üstlenen ortağın diğerlerine her yıl ödeyeceği kazanç payı belirlenir.

İkinci fıkra, payın sözleşmede belirlenmediği durumu düzenler. Bu durumda pay adil biçimde belirlenir ve şu ölçüler göz önünde tutulur:

• Ortaklık mallarının uygun ölçüde uzun bir dönemde sağladığı ortalama kazanç,
• İşleten ortağın emeği,
• İşleten ortağın yaptığı harcamalar.

Uzun bir dönemin ortalamasının esas alınması iyi ve kötü yılların etkisini dengeler. İşleten ortağın emek ve harcamalarının hesaba katılması ise onun çalışmasının karşılıksız kalmasını önler.

İşleten ortağın malları gereği gibi işletmemesi veya yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde diğer ortakların hakları TMK m. 385'te düzenlenmiştir. Gerekçeye göre eski metindeki "Hissei temettü şartiyle şirket" başlığı değiştirilmiş, hüküm değişikliği yapılmamıştır.