TMK Madde 38 – Sorumluluk

TMK Madde 38 metni

Genel olarak / Sorumluluk

Madde 38

Kişisel durum sicilinin tutulmasından doğan zararlar, kusurlu memura rücu edilmek kaydıyla, Devletçe tazmin edilir.

Tazminat ve rücu davaları, kişisel durum sicilinin tutulduğu yer mahkemesinde açılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 38 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 37 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki Kanunun, Devlet memurlarının verdikleri zararlardan doğrudan doğruya sorumlu olacağını öngören 37 nci maddesi hükmünün, mevcut yasal düzenlememizle bağdaştırılması güçtür. Anayasamız Devlet memurlarının görevleriyle ilgili olarak verdikleri zararlardan dolayı Devletin sorumlu olduğunu, zararı tazmin eden Devletin kendi memuruna rücu edebileceğini öngörmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun düzenlemesi de bu yöndedir. Bu nedenle madde, mevcut düzenlemeyle uyumlu hâle gelecek şekilde yeniden kaleme alınmış, 468, 469 ve 1007 nci maddelerle paralellik sağlamak üzere ve Anayasanın 129 uncu maddesine uygun olarak maddeyle kişisel durum sicilinin tutulmasından doğan zararın, kusurlu memura rücu edilmek kaydıyla tazmin edileceği hükmü getirilmiştir. Maddede ayrıca tazminat ve rücu davalarında hangi mahkemenin yetkili olacağı konusuna da açıklık getirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kişisel durum sicilinin tutulmasından doğan zararlardan Devletin sorumlu olduğunu, Devletin kusurlu memura rücu edebileceğini ve bu davalarda yetkili mahkemeyi düzenler.

Nüfus kayıtlarının yanlış tutulması kişiler için ciddi zararlara yol açabilir. Örneğin yanlışlıkla işlenen bir ölüm kaydı yüzünden kişinin aylığı kesilebilir; hatalı bir medeni hâl kaydı bir işlemin yapılmasını geciktirebilir. Bu tür zararlarda zarar gören kişi, memura karşı değil Devlete karşı tazminat davası açar.

Madde, Devletin sorumluluğu için memurun kusurunu aramaz. Kusur yalnızca rücu bakımından önem taşır. Rücu, zararı ödeyen Devletin ödediği tutarı kusurlu memurdan geri istemesidir.

Gerekçe, eski Kanunun memurların zarar görene karşı doğrudan sorumluluğunu öngördüğünü, bunun Anayasa ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunuyla bağdaşmadığını açıklar. Anayasa m. 129'a göre memurların görevlerini yerine getirirken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, memura rücu edilmek kaydıyla idareye karşı açılır. Tapu sicilinin tutulmasından doğan zararlar için de aynı sistem kabul edilmiştir (TMK m. 1007).

İkinci fıkraya göre zarar görenin Devlete karşı açacağı tazminat davası da, Devletin memura karşı açacağı rücu davası da kişisel durum sicilinin tutulduğu yer mahkemesinde açılır.

Zarara yol açan yanlış kaydın kendisi ise ayrıca mahkeme kararıyla düzeltilmelidir (TMK m. 39).