TMK Madde 371 – İstenmesi

TMK Madde 371 metni

Hükümleri / Altsoyun denkleştirme alacağı / İstenmesi

Madde 371

Altsoy, bu bedeli borçlunun ölümü hâlinde isteyebilir.

Alacaklı, bu alacağını borçlunun sağlığında, birlikte yaşamanın sona ermesi veya işletmenin el değiştirmesi, borçluya karşı icra takibi yapılması veya onun iflâsı hâllerinde de isteyebilir.

Bu alacak zamanaşımına uğramaz. Fakat en geç borçlunun terekesinin taksimi anına kadar istenebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 371 gerekçesi

İsviçre Medenî Kanununun 334bis maddesinden alınan bu madde, bir önceki maddede düzenlenen denkleştirme bedelinin istenmesi zamanıyla ilgili bir hükümdür.

Birinci fıkraya göre, altsoyun denkleştirme bedelini isteyebilmesi, kural olarak, bedel borçlusunun ölümü hâlinde mümkündür. İkinci fıkrada ise bu kuralın istisnası, yani bedel borçlusu hayattayken bu bedelin istenebileceği birlikte yaşamın sona ermesi veya işletmenin el değiştirmesi yahut borçluya karşı icra takibi yapılması yahut da borçlunun iflâs etmesi gibi hâller gösterilmiştir.

Maddenin son fıkrası ise denkleştirme bedeli alacağının zamanaşımına uğramayacağını, ancak bu alacağın en geç borçlunun terekesinin taksimi anına kadar istenebileceğini hükme bağlamaktadır. Fıkradaki "taksim anı"ndan kasıt, terekenin fiilen taksimidir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Ergin altsoyun aileye verdiği emek veya gelir karşılığındaki denkleştirme bedelini ne zaman isteyebileceğini ve bu alacağın zamanaşımına uğramadığını düzenler. Alacağın kendisi ve şartları TMK m. 370'te düzenlenmiştir.

Kural olarak bedel, borçlu olan ana, baba, büyük ana veya büyük babanın ölümünde istenir. Bu durumda alacak tereke borcu sayılır; ancak terekenin borç ödemeden acze düşmesine yol açmamalıdır (TMK m. 641/2).

Altsoy, borçlu hayattayken de bedeli isteyebilir. Bunun için şu durumlardan biri gerçekleşmiş olmalıdır:

• Birlikte yaşamanın sona ermesi, örneğin altsoyun baba evinden ayrılması,
• İşletmenin el değiştirmesi, örneğin ailenin işletmesinin başkasına satılması veya devredilmesi,
• Borçluya karşı icra takibi yapılması,
• Borçlunun iflâs etmesi.

Üçüncü fıkra bu alacağı zamanaşımı dışında tutar. Alacak yıllar geçse de düşmez; ancak en geç borçlunun terekesi paylaşılıncaya kadar istenmelidir. Gerekçeye göre burada esas alınan an, terekenin fiilen paylaşıldığı andır. Paylaşma tamamlandıktan sonra bu bedel artık istenemez. Bu nedenle denkleştirme bedeli isteyecek altsoyun, talebini mirasın paylaşılmasından önce ileri sürmesi gerekir.