TMK Madde 343 – Çocuğun fiil ehliyeti

TMK Madde 343 metni

Velâyetin kapsamı / Çocuğun fiil ehliyeti

Madde 343

Velâyet altındaki çocuğun fiil ehliyeti, vesayet altındaki kişinin ehliyeti gibidir.

Çocuk, borçlarından ana ve babanın çocuk malları üzerindeki haklarına bakılmaksızın kendi malvarlığı ile sorumludur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 343 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 269 uncu maddesini kısmen karşılamaktadır.

Madde, İsviçre Medenî Kanununun 305 inci maddesini örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 260 ıncı maddesinin aynıdır. Yürürlükteki metne göre hüküm değişikliği yoktur. Yalnız yürürlükteki metnin birinci fıkrasının ikinci cümlesi Tasarının bir önceki maddesine alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, velayet altındaki çocuğun fiil ehliyetinin vesayet altındaki kişininki gibi olduğunu ve çocuğun borçlarından kendi malvarlığıyla sorumlu olduğunu düzenler.

Fiil ehliyeti, kişinin kendi işlemleriyle hak edinebilmesi ve borç altına girebilmesidir. Küçükler fiil ehliyetine sahip değildir (TMK m. 14). Velayet altındaki çocuğun durumu, ayırt etme gücüne sahip olup olmamasına göre değişir:

• Ayırt etme gücü olmayan çocuğun işlemleri kural olarak hukuki sonuç doğurmaz (TMK m. 15).
• Ayırt etme gücüne sahip çocuk, yasal temsilcisinin, yani ana ve babasının rızası olmadan kendi işlemleriyle borç altına giremez. Karşılıksız kazanmada, örneğin bir bağışı kabul ederken, ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarını kullanırken bu rıza gerekmez. Bu çocuk haksız fiillerinden de sorumludur (TMK m. 16).

Madde, bu bakımdan velayet altındaki çocuğu vesayet altındaki kişiyle aynı konuma koyar.

İkinci fıkraya göre çocuk, borçlarından kendi malvarlığıyla sorumludur. Ana ve babanın çocuk malları üzerindeki yönetim ve kullanma hakları (TMK m. 352, 354) alacaklıların bu mallara başvurmasını engellemez. Çocuğun borcu kural olarak ana ve babanın borcu hâline gelmez. Ana ve babanın, ev başkanı sıfatıyla çocuğun verdiği zarardan sorumluluğu ise TMK m. 369'da ayrıca düzenlenmiştir.