TMK Madde 34 – İstemin düşmesi
TMK Madde 34 metni
Kişiliğin başlangıcı ve sonu / Gaiplik kararı / İstemin düşmesi
Madde 34
Gaipliğine karar verilecek kişi, ilân süresi dolmadan ortaya çıkar veya kendisinden haber alınırsa ya da öldüğü tarih tespit edilirse gaiplik istemi düşer.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 34 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 33 üncü maddesini karşılamaktadır.
1984 tarihli Öntasarının bu maddeyle ilgili metni kısmen düzeltilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddede "gaip olan kimse" deyimi yerine "gaipliğine karar verilecek kişi" deyimi kullanılmıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, gaiplik davası sürerken kişinin ortaya çıkması, kendisinden haber alınması veya ölüm tarihinin tespit edilmesi hâlinde gaiplik isteminin düşeceğini düzenler.
Gaiplik kararı, kişinin akıbetinin belirsiz olduğu durumlar için öngörülmüştür. TMK m. 33'teki ilan süresi içinde bu belirsizlik ortadan kalkarsa karar verilmesine gerek kalmaz. Madde bu sonucu doğuran üç durumu sayar:
- kişi ilan süresi dolmadan ortaya çıkar,
- kişiden haber alınır, yani sağ olduğu öğrenilir,
- kişinin öldüğü tarih tespit edilir.
İlk iki durumda kişi sağdır. Hakları onun ölümüne bağlı olan kişiler, örneğin mirasçılar, bu haklarını kullanamaz. Üçüncü durumda ise kişinin öldüğü kesinleşmiştir. Bu durumda gaiplik kararına değil, gerçek ölümün sonuçlarına başvurulur; ölüm tespit edilen tarihte gerçekleşmiş sayılır ve miras da o tarihte açılır.
Madde yalnızca ilan süresi içindeki gelişmeleri düzenler. Gaiplik kararı verildikten sonra kişinin sağ olduğu anlaşılırsa farklı kurallar uygulanır; gaibin mirasçılarının mirası alırken güvence göstermeleri bu ihtimale karşı öngörülmüştür.
Gerekçeye göre madde 1984 tarihli Öntasarının ilgili metni esas alınarak yeniden yazılmış ve "gaip olan kimse" yerine "gaipliğine karar verilecek kişi" ifadesi kullanılmıştır.