TMK Madde 33 – Yargılama usulü

TMK Madde 33 metni

Kişiliğin başlangıcı ve sonu / Gaiplik kararı / Yargılama usulü

Madde 33

Gaiplik kararının istenebilmesi için, ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmiş olması gerekir.

Mahkeme, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilânla çağırır.

Bu süre, ilk ilânın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 33 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 32 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin ifadesi arılaştırılmak suretiyle yürürlükteki maddeden aynen alınmıştır. Maddede "gaip hakkında" deyimi "gaipliğine karar verilecek kişi hakkında" şeklinde değiştirilmiştir. Zira "gaiplik" gaipliğine karar verilecek kişi hakkındaki kurumun adıdır. Gaiplik kararı, bu kişiler hakkında verilen karardır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, gaiplik kararı istenebilmesi için geçmesi gereken süreleri ve mahkemenin yapacağı ilanı düzenler.

Birinci fıkradaki bekleme süreleri şunlardır:

• kişi ölüm tehlikesi içinde kaybolmuşsa, tehlikenin üzerinden en az bir yıl,
• kişiden uzun zamandır haber alınamıyorsa, son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl.

Bu süreler dolmadan gaiplik kararı istenemez.

Başvuru üzerine mahkeme hemen karar vermez. Önce, kişi hakkında bilgisi olanları belirli bir süre içinde bilgi vermeye çağıran bir ilan yapar. Bu süre, ilk ilanın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır. Böylece kişinin sağ olup olmadığını bilenlerin mahkemeye haber vermesine imkân tanınır.

İlan süresi içinde kişi ortaya çıkar, kendisinden haber alınır veya öldüğü tarih tespit edilirse istem düşer (TMK m. 34). İlandan sonuç alınamazsa mahkeme gaipliğe karar verir (TMK m. 35).

Süreler birlikte düşünüldüğünde gaiplik kararının en erken ne zaman verilebileceği görülür. Ölüm tehlikesi içinde kaybolan bir kişi için önce bir yılın geçmesi, başvurudan sonra da en az altı ay süren ilan aşamasının tamamlanması gerekir.

Gerekçeye göre madde eski metinden aynen alınmış, yalnızca "gaip hakkında" ifadesi "gaipliğine karar verilecek kişi hakkında" şeklinde değiştirilmiştir. Gerekçe bunun sebebini, "gaiplik" kavramının bir kurumun adı, gaiplik kararının da bu kişi hakkında verilen karar olmasıyla açıklar.