TMK Madde 326 – Yetki

TMK Madde 326 metni

Çocuk ile kişisel ilişki / Yetki

Madde 326

Kişisel ilişki kurulmasıyla ilgili bütün düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

Boşanmaya ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kuralları saklıdır.

Çocuk ile kişisel ilişkiye yönelik bir düzenleme yapılıncaya kadar, velâyet hakkına sahip veya çocuk kendisine bırakılmış kişinin rızası dışında kişisel ilişki kurulamaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 326 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 275 inci maddesinden alınmıştır.

Birinci fıkrada, ana ve babanın yahut üçüncü kişilerin çocuk ile kişisel ilişki kurmasıyla ilgili düzenlemeleri yapacak yetkili mahkeme belirlenmekte, ikinci fıkrada boşanmaya ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kurallarının saklı olduğu belirtilmektedir.

Son fıkrada ise, çocuk velayetleri altında bulunmayan veya çocuk kendisine bırakılmamış olan ana ve/veya babanın yahut üçüncü kişilerin çocuk ile kişisel ilişki kurmalarına ilişkin mahkemece bir düzenleme yapılıncaya kadar, bu kişisel ilişkinin, ancak velayet hakkına sahip ana ve/veya babanın yahut çocuk kendisine bırakılmış olan kişinin rızasıyla kurulabileceği hükme bağlanmaktadır. Böylece örneğin çocuğun hısımları, mahkemece bir karar verilinceye kadar, velayet hakkına sahip ana ve babanın rızası olmadıkça veya babadan velayet alınmışsa (nezedilmişse) ve velayet anada ise, ananın rızası olmadıkça ve mahkemece düzenleme yapılıncaya kadar baba, ananın rızası olmadıkça yahut çocuğun koruma ve gözetimi bir başka kimseye bırakılmışsa, mahkemece düzenleme yapılıncaya kadar, ana ve baba, çocuk kendisine bırakılan bu kişinin rızası olmadıkça, çocuk ile kişisel ilişki kuramayacaklardır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, çocukla kişisel ilişkiye dair davalarda yetkili mahkemeyi ve mahkeme düzenleme yapıncaya kadar kişisel ilişkinin hangi şartla kurulabileceğini düzenler.

Birinci fıkraya göre kişisel ilişki davası çocuğun oturduğu yer mahkemesinde açılabilir. Maddedeki "de" ifadesi bu yerin ek bir seçenek olduğunu gösterir; genel yetki kuralına göre davalının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 6). Davalara aile mahkemesi bakar.

İkinci fıkraya göre boşanma ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kuralları saklıdır. Kişisel ilişki bir boşanma veya ayrılık davası içinde düzenlenecekse, o davaya bakan mahkeme yetkilidir. Bu mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).

Üçüncü fıkra, mahkeme kararı verilinceye kadar geçerli kuralı koyar. Bu süre içinde kişisel ilişki ancak velayet hakkı olan kişinin veya çocuğun bırakıldığı kişinin rızasıyla kurulabilir. Gerekçede verilen örneklere göre büyükanne ve büyükbaba velayet sahibi ana ve babanın rızası olmadan, velayeti kaldırılmış baba ise velayeti kullanan ananın rızası olmadan çocukla kişisel ilişki kuramaz. Rıza verilmiyorsa yapılacak şey, mahkemeden düzenleme istemektir.

Çocuk yurt dışında yaşıyorsa Türk mahkemelerinin yetkisi, iç hukuktaki yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirlenir (MÖHUK m. 40). Yurt dışında verilmiş bir kişisel ilişki kararının Türkiye'de zorla yerine getirilebilmesi için ise tenfiz kararı gerekir (MÖHUK m. 50).