TMK Madde 324 – Sınırları

TMK Madde 324 metni

Çocuk ile kişisel ilişki / Ana ve baba ile / Sınırları

Madde 324

Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür.

Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya ana ve baba bu haklarını birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar veya çocuk ile ciddî olarak ilgilenmezler ya da diğer önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir.

(Ek üçüncü fıkra:24/11/2021-7343/38 md.) Velayet kendisine bırakılan ana veya baba, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Bu husus kişisel ilişki kurulmasına dair kararda taraflara ihtar edilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 324 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bulunmayan ve İsviçre Medenî Kanununun 274 üncü maddesinin ilk iki fıkrasını örnek alan bu maddede, ana ve babanın çocuk ile bir önceki madde gereğince kurabilecekleri kişisel ilişkilerinin sınırları belirlenmiştir.

Birinci fıkraya göre, ana ve babadan her biri çocuğun diğeri ile kişisel ilişkisini zedelemekten ve çocuğun eğitilmesini ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmak zorundadır.

İkinci fıkrada ise, ana ve babanın çocuk ile kişisel ilişki kurma taleplerinin reddedilebileceği veya bu hakkın ellerinden alınabileceği hâller sayılmaktadır. Buna göre, kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzurunun tehlikeye girmesi, ana ve babanın bu haklarını birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanmaları veya çocuk ile ciddî olarak ilgilenmemeleri yahut başka önemli sebeplerin varlığı hâlinde, kişisel ilişki kurma talebi reddedilebilir ya da kişisel ilişki kurma hakkı ana ve babadan alınabilir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, ana ve babanın kişisel ilişkiye ilişkin karşılıklı yükümlülüklerini, kişisel ilişki hakkının hangi hâllerde reddedileceğini ve bu düzenlemeye uyulmamasının sonucunu düzenler.

Birinci fıkra iki tarafa da yükümlülük getirir. Velayet kendisinde olan ana veya baba, çocuğun diğeriyle ilişkisini zedelememeli; örneğin görüşmeleri engellememeli ve çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmemelidir. Kişisel ilişki hakkı olan taraf da çocuğun eğitimini ve yetiştirilmesini engelleyecek davranışlardan kaçınmalıdır.

İkinci fıkraya göre kişisel ilişki hakkı şu hâllerde reddedilebilir veya kaldırılabilir:

• kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye sokuyorsa,
• ana veya baba bu hakkı birinci fıkradaki yükümlülüklere aykırı kullanıyorsa,
• ana veya baba çocukla ciddi olarak ilgilenmiyorsa,
• başka önemli sebepler varsa.

Hâkim, hakkı tamamen kaldırmak yerine görüşmelerin süresini kısaltmak veya görüşmenin bir uzman eşliğinde yapılmasını sağlamak gibi daha hafif önlemlerle de yetinebilir. Ölçüt her durumda çocuğun yararıdır.

Üçüncü fıkra 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanunla eklenmiştir. Velayet kendisine bırakılan ana veya baba kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, örneğin çocuğu görüşmelere sürekli olarak götürmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak şartıyla velayet değiştirilebilir. Mahkeme kişisel ilişki kararında bu sonucu taraflara ihtar eder. Aynı Kanunla boşanma kararlarına ilişkin TMK m. 182'ye de benzer bir fıkra eklenmiştir.

Gerekçe maddenin ilk metnine aittir; 2021'de eklenen üçüncü fıkrayı kapsamaz.