TMK Madde 323 – Kural

TMK Madde 323 metni

Çocuk ile kişisel ilişki / Ana ve baba ile / Kural

Madde 323

Ana ve babadan her biri, velâyeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 323 gerekçesi

Madde yürürlükteki Kanunda mevcut değildir; İsviçre Medenî Kanununun 273 üncü maddesinden alınmıştır.

Maddede, ana ve babanın, velayetleri altında bulunmayan veya kendilerine bırakılmayan çocuk ile uygun bir biçimde kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahip oldukları şeklindeki doğal ilke, açık bir Medenî Kanun hükmü olarak kaleme alınmıştır.

Maddede, çocuğun ana ve babaya bırakılmamış olmasıyla kastedilen, esasen velayet hakkı ana ve babadan alınmamakla (nezedilmemekle) birlikte, çocuğun başka bir kimsenin koruma (himaye) ve gözetimine bırakılmış olmasıdır ki, bu husus Kanunun 347 nci maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır.

Diğer taraftan, bu madde, bir bakıma 182 nci maddede düzenlenen, boşanan eşlerden velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişki kurma haklarının da dayanağıdır. 182 nci madde hükmü ise, boşanma hâlinde, velayet hakkının kullanılmasının hangi eşe bırakılacağının ve boşanan eşin (veya, çocuk vesayet altında ise, eşlerin) çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkının nasıl kullanılacağının hâkim tarafından kararlaştırılmasına ilişkindir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, velayeti kendisinde olmayan veya çocuk kendisine bırakılmamış ana ya da babanın çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkını düzenler.

Kişisel ilişki, çocukla görüşme, birlikte zaman geçirme, belirli günlerde ve tatillerde çocuğu yanına alma, telefonla veya yazışarak iletişim kurma gibi bağları kapsar. Günlük dilde "görüş günü" ya da "çocukla görüşme hakkı" denir.

Hak iki durumda doğar:

• Ana veya babanın velayeti yoksa. Boşanmada velayet kendisine verilmeyen eş ve ana ile babası evli olmayan çocukta, soybağı kurulmuş olan baba (TMK m. 337) bu durumdadır.
• Velayet devam ettiği hâlde çocuk ana ve babaya bırakılmamışsa. Gerekçeye göre bu, çocuğun hâkim kararıyla bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirildiği durumdur (TMK m. 347).

Kişisel ilişkinin "uygun" olması gerekir. Görüşmelerin sıklığı, süresi ve biçimi çocuğun yaşına, sağlığına, okul düzenine ve taraflar arasındaki mesafeye göre belirlenir. Boşanmada bu düzenlemeyi boşanma kararını veren hâkim yapar ve çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarını esas alır (TMK m. 182). Eşler ayrı yaşıyorsa hâkim evlilik birliğinin korunması kapsamında gerekli önlemleri alır (TMK m. 197/4).

Hakkın sınırları TMK m. 324'te, ana ve baba dışındaki kişilerin kişisel ilişki hakkı TMK m. 325'te, yetkili mahkeme TMK m. 326'da düzenlenmiştir.

Ana veya baba yurt dışında yaşıyorsa hâkim kişisel ilişkiyi mesafeye uygun biçimde, örneğin okul tatillerinde daha uzun süreli birliktelik ve aradaki dönemde görüntülü görüşme şeklinde düzenleyebilir.