TMK Madde 322 – Karşılıklı yükümlülükler
TMK Madde 322 metni
Karşılıklı yükümlülükler
Madde 322
Ana, baba ve çocuk, ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği şekilde birbirlerine yardım etmek, saygı ve anlayış göstermek ve aile onurunu gözetmekle yükümlüdürler.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 322 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 260 ıncı ve İsviçre Medenî Kanununun 272 nci maddelerini karşılayan bu madde, ana, baba ve çocuğun karşılıklı hak ve yükümlülüklerini düzenlemektedir. Madde, yürürlükteki metne göre daha arı bir Türkçe ve daha kapsamlı bir ifadeyle yeni baştan kaleme alınmıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Bu madde, ana, baba ve çocuğun aile içinde birbirlerine yardım etme, saygı ve anlayış gösterme ve aile onurunu gözetme yükümlülüğünü genel bir ilke olarak koyar.
Yükümlülük karşılıklıdır. Yalnızca ana ve babanın çocuğa karşı değil, çocuğun da ana ve babasına karşı yükümlülüğünü ifade eder. Madde bir yaş sınırı koymadığından ilke çocuk ergin olduktan sonra da geçerlidir. Ölçüt, ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği davranıştır.
Madde kendi başına ayrı bir dava hakkı veya yaptırım öngörmez. Bu genel ilkenin somut sonuçları Kanunun başka hükümlerinde düzenlenmiştir:
- çocukla kişisel ilişki (TMK m. 323–326),
- çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin karşılanması (TMK m. 327–334),
- velayet (TMK m. 335 ve devamı),
- yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoy ve altsoya nafaka verme yükümlülüğü (TMK m. 364).
Hâkim bu hükümleri yorumlarken ve uygularken madde 322'deki ilkeyi de göz önünde tutar.
Gerekçeye göre madde, 743 sayılı eski Medenî Kanunun 260. maddesini karşılar ve daha kapsamlı bir ifadeyle yeniden yazılmıştır.