TMK Madde 319 – Hak düşürücü süre

TMK Madde 319 metni

Evlâtlık ilişkisinin kaldırılması / Hak düşürücü süre

Madde 319

Dava hakkı, evlâtlık ilişkisinin kaldırılması sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl (…)²³ geçmekle düşer.

Değişiklik notları

23. Anayasa Mahkemesi’nin 27/12/2012 tarihli ve E.: 2012/35, K.: 2012/203 sayılı Kararı ile b u maddede yer alan “…ve her hâlde evlât edinme işleminin üzerinden beş yıl…” ibaresi iptal edilmiştir. ↩

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 319 gerekçesi

İptal davasının tâbi olduğu hak düşürücü süreleri düzenleyen bu madde, İsviçre Medenî Kanununun 269b maddesinden aynen alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, evlatlık ilişkisinin kaldırılması için açılacak davanın hangi süre içinde açılması gerektiğini düzenler.

Süre, ilişkinin kaldırılması sebebinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıldır. Bu bir hak düşürücü süredir: Süre geçince dava hakkı tamamen sona erer ve hâkim bunu kendiliğinden dikkate alır. Süre, hem rıza eksikliğine dayanan davada (TMK m. 317) hem de diğer esaslı noksanlıklara dayanan davada (TMK m. 318) uygulanır.

Maddenin ilk metninde, sebebin ne zaman öğrenildiğine bakılmaksızın evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçmesiyle de dava hakkının düşeceği öngörülüyordu. Anayasa Mahkemesi 27/12/2012 tarihli ve E.2012/35, K.2012/203 sayılı kararıyla bu beş yıllık süreye ilişkin ibareyi iptal etmiştir. Bugün yalnızca öğrenmeden başlayan bir yıllık süre geçerlidir. Bu nedenle kaldırma sebebi yıllar sonra öğrenilse bile dava, öğrenme tarihinden başlayarak bir yıl içinde açılabilir.

Gerekçe maddenin ilk metnine aittir; gerekçede sürelerden çoğul olarak söz edilmesi, iptal edilen beş yıllık sürenin de o metinde yer almasından kaynaklanır.