TMK Madde 318 – Diğer noksanlıklar

TMK Madde 318 metni

Evlâtlık ilişkisinin kaldırılması / Sebepleri / Diğer noksanlıklar

Madde 318

Evlât edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili evlâtlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir.

Noksanlıklar bu arada ortadan kalkmış veya sadece usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlâtlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecek olursa, bu yola gidilemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 318 gerekçesi

Madde bazı değişikliklerle, İsviçre Medenî Kanununun 269a maddesinden alınmıştır ve evlât edinme işleminin rızanın bulunmaması dışında kalan sebeplerle iptaline ilişkindir.

Birinci fıkra, evlât edinme işleminin esasa ilişkin noksanlıklardan biriyle sakatlanmış olması hâlinde, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili tarafından evlâtlık işleminin kaldırılmasının istenebileceğini hükme bağlamaktadır.

İkinci fıkraya göre ise, noksanlıkların sonradan ortadan kalkmış olması hâlinde ilişkinin kaldırılması yolu tamamen kapatılmaktadır. Buna karşılık sadece usule ilişkin noksanlıklar devam etmekle birlikte bunlara dayanarak ilişkinin kaldırılması yoluna gitme, evlâtlığın menfaatini ağır biçimde zedelemeyecekse bu yola gidilebilinecektir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, evlat edinmenin rıza eksikliği dışındaki esaslı bir noksanlıkla sakat olması hâlinde evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını düzenler.

Esasa ilişkin noksanlık, evlat edinmenin kanunda aranan temel şartlarından birinin bulunmamasıdır. Bu şartlara şunlar örnek verilebilir:

• küçüğün evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılıp eğitilmiş olması (TMK m. 305/1),
• eşlerin birlikte evlat edinmesi ve en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları (TMK m. 306),
• tek başına evlat edinende otuz yaşın doldurulmuş olması (TMK m. 307),
• evlat edinilenin evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması (TMK m. 308/1),
• erginlerin evlat edinilmesinde aranan özel şartlar (TMK m. 313).

Rıza eksikliğinde yalnızca rızası alınmayan kişi dava açabilirken (TMK m. 317), burada Cumhuriyet savcısı ve hukuki yararı bulunan herkes ilişkinin kaldırılmasını isteyebilir.

İkinci fıkra iki sınır koyar. Noksanlık bu arada ortadan kalkmışsa ilişki kaldırılamaz. Noksanlık yalnızca usule ilişkinse, yani evlat edinmenin şartlarıyla değil kararın veriliş biçimiyle ilgiliyse, ilişkinin kaldırılması evlatlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecekse bu yola gidilemez. Gerekçe, ilk durumda kaldırma yolunun tamamen kapandığını, ikinci durumda ise evlatlığın menfaati ağır biçimde zedelenmeyecekse ilişkinin kaldırılabileceğini açıklar.

Dava, kaldırma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 319).