TMK Madde 313 – Erginlerin ve kısıtlıların evlât edinilmesi
TMK Madde 313 metni
Erginlerin ve kısıtlıların evlât edinilmesi
Madde 313
(Değişik birinci cümle: 3/7/2005-5399/1 md.) Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ergin veya kısıtlı aşağıdaki hallerde evlât edinilebilir.
1. Bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise,22
2. Evlât edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise,
3. Diğer haklı sebepler mevcut ve evlât edinilen, en az beş yıldan beri evlât edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise.
Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir.
Bunlar dışında küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.
Değişiklik notları
- 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “özrü” ibaresi “engeli” şeklinde değiştirilmiştir. ↩
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 313 gerekçesi
Erginlerin ve kısıtlıların evlât edinilmesi koşullarını düzenleyen bu madde, İsviçre Medenî Kanununun 266 ncı maddesinden alınmıştır.
Üç bentten oluşan birinci fıkrada, erginlerin veya kısıtlıların hangi hâllerde evlât edinilebilecekleri, alternatif şartlar olarak, ancak sınırlayıcı bir şekilde sayılmaktadır. Üç alternatif hâlde de geçerli olan ortak koşul, fıkranın ilk cümlesine göre, evlât edinenin altsoyunun bulunmamasıdır. Yürürlükteki Kanunun 253 üncü maddesinde ise, altsoya sahip olmama koşulu hem erginlerin hem de küçüklerin evlât edinilmesinde aranmaktadır. Fıkranın (3) numaralı bendindeki "Diğer haklı sebepler mevcut... ise" deyimi, "yukarıda sayılanlardan başka haklı sebepler mevcut ise ..." anlamındadır.
İkinci fıkrada, evli kişinin ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebileceği hükme bağlanmakta ve son fıkrada ise, bu maddede getirilen ayrık kurallar dışında, küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümlerin kıyas yoluyla, ergin ve kısıtlıların evlât edinilmesinde de uygulanacağı açıklanmaktadır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, ergin veya kısıtlı bir kişinin hangi hâllerde evlât edinilebileceğini sınırlı olarak sayar ve bunun için evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatini şart koşar.
Ergin, on sekiz yaşını doldurmuş kişidir (TMK m. 11). Kısıtlı ise mahkeme kararıyla vesayet altına alınmış ergindir. Erginlerin evlât edinilmesi küçüklere göre istisnaidir ve yalnızca şu hâllerde mümkündür:
- Evlât edinilecek kişi bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaçsa ve evlât edinen ona en az beş yıldır bakıyor ve onu gözetiyorsa.
- Evlât edinen, evlât edinilene küçükken en az beş yıl bakmış, onu gözetmiş ve eğitmişse. Üvey çocuğunu küçüklüğünden beri büyüten kişi buna örnektir.
- Başka haklı sebepler varsa ve evlât edinilen en az beş yıldır evlât edinenle aile hâlinde birlikte yaşıyorsa.
Bu hâllerin her birinde evlât edinenin altsoyu, yani çocukları ve torunları varsa, onların açık muvafakati gerekir. Muvafakat, onay anlamına gelir. Evlâtlık evlât edinenin mirasçısı olduğundan (TMK m. 500) bu koşul, diğer altsoyu miras paylarının azalmasına karşı korur.
Birinci cümle 3/7/2005 tarihli ve 5399 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Gerekçeden de anlaşıldığı gibi ilk metinde ergin veya kısıtlıyı ancak altsoyu bulunmayan kişi evlât edinebiliyordu. Değişiklikle altsoyu olan kişiye de, altsoyun açık muvafakatiyle bu imkân tanınmıştır. Birinci bentteki "özrü" ibaresi de 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunla "engeli" şeklinde değiştirilmiştir. Gerekçe maddenin ilk metnine aittir.
Evli bir kişi ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir. Son fıkraya göre bu maddede özel olarak düzenlenmeyen konularda küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.
Ergin evlâtlık, evlât edinenin soyadını kendiliğinden almaz; ancak evlât edinilme sırasında isterse bu soyadını alabilir (TMK m. 314/3).