TMK Madde 306 – Birlikte evlât edinme

TMK Madde 306 metni

Küçüklerin evlât edinilmesi / Birlikte evlât edinme

Madde 306

Eşler, ancak birlikte evlât edinebilirler; evli olmayanlar birlikte evlât edinemezler.

Eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.

Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlât edinebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 306 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 264a maddesinden bazı değişiklikler yapılmak suretiyle alınmıştır.

Birinci fıkrada, hem birlikte evlât edinmenin ancak birbiriyle evli olan kişilerce yapılabileceği hem de eşlerin (üçüncü fıkra ve bir sonraki madde göz önüne alınırsa) kural olarak tek başlarına evlât edinemeyecekleri hükme bağlanmıştır. Birbiriyle evli olmayan kişiler ise birlikte evlât edinemezler.

İkinci fıkra, eşlerin evlât edinebilmelerini en az beş yıldan beri birbirleriyle evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları koşuluna bağlamaktadır. Örneğin iki yıldan beri evli olmakla birlikte otuz yaşını doldurmuş bulunan eşler evlât edinebilecekleri gibi; otuz yaşını doldurmuş olmamakla birlikte en az beş yıldır evli olan eşler de evlât edinebilirler. Madde böylece, eşlerin ya evlenme yoluyla ya da yaş itibarıyla belli bir olgunluğa erişmelerini, evlât edinme için gerekli kılmaktadır.

Üçüncü fıkrada, eşlerin birlikte evlât edinmesi gerekliliğine bir istisna getirilmektedir. Buna göre, eşlerden biri diğerinin çocuğunu tek başına evlât edinebilir. Bunun için, ya eşler en az iki yıldır evli bulunmalıdırlar ya da evlât edinecek eş otuz yaşını doldurmuş olmalıdır.

Maddedeki yaş sınırı, İsviçre Medenî Kanunundan farklı olarak ve otuz yaşın gerekli olgunluğu sağlayabileceği düşüncesiyle otuzbeşten otuza indirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, eşlerin bir küçüğü birlikte evlât edinmesini, bunun için aranan evlilik süresi veya yaş koşulunu ve bir eşin diğerinin çocuğunu evlât edinmesini düzenler.

Birinci fıkra iki kural koyar. Evli kişiler kural olarak ancak eşleriyle birlikte evlât edinebilir; tek başına evlât edinme yalnızca kanunda sayılan istisnai durumlarda mümkündür (TMK m. 306/3, 307/2). Evli olmayan iki kişi ise birlikte evlât edinemez. Birlikte yaşayan ama evli olmayan çiftler bir çocuğu ortak olarak evlât edinemez; bunlardan yalnızca biri, koşulları taşıyorsa, tek başına evlât edinebilir (TMK m. 307/1).

İkinci fıkraya göre eşlerin birlikte evlât edinebilmesi için iki koşuldan birinin gerçekleşmesi yeterlidir: eşler en az beş yıldır evli olmalı veya otuz yaşını doldurmuş bulunmalıdır. Gerekçedeki örneğe göre iki yıldır evli olup otuz yaşını doldurmuş eşler de, otuz yaşından küçük olup en az beş yıldır evli olan eşler de evlât edinebilir.

Üçüncü fıkra, eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlât edinmesini düzenler. Bu, uygulamada üvey çocuğun evlât edinilmesi olarak bilinir. Eş, diğer eşin önceki ilişkisinden olan çocuğunu tek başına evlât edinebilir. Bunun için eşlerin en az iki yıldır evli olması veya evlât edinecek eşin otuz yaşını doldurmuş olması gerekir. Evlât edinmeyle çocuk ile evlât edinen eş arasında soybağı kurulur; evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı ise devam eder (TMK m. 500).

Bu koşullar, TMK m. 305'teki genel koşullara eklenir. Evlât edinenin küçüğe en az bir yıl bakmış olması, evlât edinmenin küçüğün yararına olması ve evlât edinilenin evlât edinenden en az on sekiz yaş küçük olması (TMK m. 308) her durumda aranır.

Gerekçeye göre kaynak İsviçre Kanunundaki otuz beş yaş sınırı, otuz yaşın gerekli olgunluğu sağlayabileceği düşüncesiyle Türk Kanununda otuza indirilmiştir.