TMK Madde 302 – Karine

TMK Madde 302 metni

Babalık hükmü / Karine

Madde 302

Davalının, çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır.

Bu sürenin dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde davalının ana ile cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse aynı karine geçerli olur.

Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa karine geçerliliğini kaybeder.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 302 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 301 inci maddesini karşılamaktadır ve içerik olarak hem İsviçre Medenî Kanununun 262 nci maddesinin hem de onu örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 288 inci maddesinin aynısı olmakla birlikte ifade farklılıkları taşımaktadır.

Maddenin ilk iki fıkrasında babalık karinesi düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, esasen, yürürlükteki metnin birinci fıkrasındaki karine tekrar edilmektedir. Böylece, davalının çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, onun babalığına bir karine oluşturacaktır. İkinci fıkrada ise, yürürlükteki metinde yer almayan bir hususa açıklık getirilmektedir. Buna göre, birinci fıkrada belirlenen kritik devrenin dışında olsa bile, davalının ana ile fiilî gebe kalma döneminde cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse, aynı karine yine geçerli olacaktır.

Üçüncü fıkra, yürürlükteki maddenin son cümlesinde yer alan ve "ciddî şüphe" savunması olarak adlandırılan savunmaya ilişkin belirsizliği ortadan kaldıran açık bir ifadeyle kaleme alınmıştır. Fıkrada, davalının, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu kanıtlaması durumunda, ilk iki fıkrada düzenlenen karinenin geçerliliğinin kaybolacağı hükme bağlanmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Babalık davasında davalının gebe kalma döneminde anayla cinsel ilişkide bulunması babalığa karine sayılır; madde bu karineyi ve çürütülme yollarını düzenler.

Babalık davasında davacının, davalının biyolojik baba olduğunu doğrudan ispatlaması her zaman mümkün olmayabilir. Kanun bu nedenle bir karine koyar. Davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında anayla cinsel ilişkide bulunduğu ispatlanırsa babalığı varsayılır. Bu dönem, kanunun kabul ettiği olağan gebe kalma dönemidir.

İkinci fıkra karinenin kapsamını genişletir. Cinsel ilişki bu dönemin dışında kalsa bile, ananın fiilen gebe kaldığı dönemde davalıyla cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse karine yine uygulanır. Örneğin çok erken veya geç doğumlarda gebeliğin fiilen başladığı tarih tıbbi olarak belirlenebiliyorsa bu tarih esas alınır.

Davalı karineyi iki yoldan çürütebilir:

• Çocuğun babası olmasının olanaksız olduğunu ispatlayarak,
• Bir başka erkeğin baba olma olasılığının kendisininkinden daha yüksek olduğunu ispatlayarak.

Gerekçeye göre üçüncü fıkra, 743 sayılı eski Kanundaki "ciddî şüphe" savunmasının yol açtığı belirsizliği gidermek için açık bir ifadeyle kaleme alınmıştır.

DNA incelemesi babalığı çok yüksek bir kesinlikle gösterebildiğinden, inceleme yapılabilen davalarda karine ikinci planda kalır. İnceleme yapılamadığında, örneğin davalı ölmüş ve örnek alınabilecek bir yakını bulunmuyorsa, karine belirleyici olabilir. Davalının incelemeye katlanmaması da hâkim tarafından onun aleyhine değerlendirilebilir (TMK m. 284).