TMK Madde 30 – Genel olarak

TMK Madde 30 metni

Kişiliğin başlangıcı ve sonu / Sağ olmanın ve ölümün ispatı / İspat araçları / Genel olarak

Madde 30

Doğum ve ölüm, nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur.

Nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlü kanıtla ispat edilebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 30 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 29 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin "Ahvali şahsiye beyyineleri" şeklindeki konu başlığı kaynak Kanuna uygun olarak "İspat araçları" biçiminde düzeltilmiştir.

Maddenin birinci fıkrası sadeleştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında, 3444 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucu cinsiyet değişikliği sonunda nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılması öngörülmüş, bu düzeltmenin yapılabilmesi için kişinin cinsiyetini değiştirdikten sonra mahkemeye başvurarak düzeltim kararı alması hükme bağlanmıştır. Bu fıkra hükmünün kişisel durum sicilindeki düzeltmelerle ilgili 39 uncu maddeyi izleyen ayrı bir madde hâlinde düzenlenmesinin daha isabetli olacağı düşünülmüş ve 40 ıncı madde kaleme alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, doğum ve ölümün nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat edileceğini, kayıt yoksa veya yanlışsa gerçek durumun her türlü delille ispat edilebileceğini düzenler.

Nüfus sicili resmî bir sicildir ve gösterdiği olguların doğruluğuna kanıt oluşturur (TMK m. 7). Doğum tarihi, doğum yeri ve ölüm tarihi gibi bilgiler kural olarak nüfus kaydıyla ispat edilir. Mahkemeler ve resmî kurumlar bu kayıtları esas alır.

İkinci fıkra iki durumda serbest ispata izin verir:

• nüfus sicilinde hiç kayıt yoksa, örneğin doğumu hiç bildirilmemiş bir kişi söz konusuysa,
• mevcut kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa.

Bu durumlarda doğum veya ölüm tanık, hastane ve okul kayıtları ya da bilirkişi raporu gibi her türlü delille ispat edilebilir. Ancak gerçek durumun bir davada ispat edilmesi nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez. Kaydın düzeltilmesi için ayrıca mahkeme kararı gerekir (TMK m. 39). Nüfusa geç kaydedilen kişilerin gerçek doğum tarihlerinin tespiti için açılan yaş düzeltme davaları bunun bilinen bir örneğidir.

Gerekçeye göre eski metnin ikinci fıkrasında yer alan ve cinsiyet değişikliğinden sonra nüfus kaydının düzeltilmesini düzenleyen hüküm buradan çıkarılmış, ayrı bir madde olarak düzenlenmiştir (TMK m. 40).

Yurt dışında gerçekleşen doğum ve ölümler, Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla nüfus kütüğüne işlenir. Yabancı makamların düzenlediği doğum veya ölüm belgeleri de bu kaydın dayanağı olabilir.