TMK Madde 3 – İyiniyet

TMK Madde 3 metni

Hukukî ilişkilerin kapsamı / İyiniyet

Madde 3

Kanunun iyiniyete hukukî bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyiniyetin varlığıdır.

Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 3 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 3 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı "İyiniyet" olarak değiştirilmiştir. Burada 1984 tarihli Öntasarıdaki düzenleme aynen benimsenerek, iyiniyetin rolü, yalnız hakların doğumu alanına indirgenmemiş, kanunun hukukî bir sonuç bağladığı durumlara teşmil olunmuştur. Ayrıca ifade düzeltilmek suretiyle birinci fıkra, kaynak İsviçre Medenî Kanununun 3 üncü maddesinin Almanca metnine uygun hâle getirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kanunun iyiniyete hukuki sonuç bağladığı durumlarda iyiniyetin var sayılacağını ve gerekli özeni göstermeyenin iyiniyet iddia edemeyeceğini düzenler.

Burada söz konusu olan sübjektif iyiniyettir. Sübjektif iyiniyet, kişinin bir hukuki işlemdeki eksikliği veya bir hakkın varlığına engel olan durumu bilmemesidir. Kanun bazı durumlarda iyiniyetli kişiyi korur. En bilinen örnek, tapu siciline güvenerek bir taşınmaz üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişinin bu kazanımının korunmasıdır (TMK m. 1023).

Birinci fıkra ispat yükünü belirler. Asıl olan iyiniyetin varlığıdır; yani iyiniyetli olduğunu ileri süren kişi bunu ispat etmek zorunda değildir. Karşı taraf, o kişinin eksikliği bildiğini veya bilmesi gerektiğini ispat etmelidir.

İkinci fıkra korumanın sınırını çizer. Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişi, eksikliği gerçekten bilmese bile iyiniyet iddiasında bulunamaz. Örneğin bir malı piyasa değerinin çok altında ve şüphe uyandıran koşullarda hiçbir araştırma yapmadan satın alan kişi, satıcının yetkisiz olduğunu bilmediğini ileri sürerek korunma isteyemeyebilir. Gereken özenin ölçüsü olayın koşullarına, işlemin türüne ve kişinin mesleğine göre değişir.

Gerekçeye göre iyiniyetin etkisi yalnız hakların doğumuyla sınırlı tutulmamış, kanunun iyiniyete hukuki sonuç bağladığı bütün durumlara yayılmıştır. Dürüstlük kuralını düzenleyen TMK m. 2'deki objektif iyiniyet ile bu maddedeki iyiniyet farklı kavramlardır.