TMK Madde 297 – Tanıyanın dava hakkı

TMK Madde 297 metni

Tanıma / İptal davası / Tanıyanın dava hakkı

Madde 297

Tanıyan, yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini dava edebilir.

İptal davası anaya ve çocuğa karşı açılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 297 gerekçesi

1984 tarihli Öntasarının 283 üncü maddesinden esinlenilerek kaleme alınan bu madde, tanımanın irade sakatlığı nedeniyle iptalini düzenlemektedir. Maddede, "hata, hile, tehdit" yerine, "yanılma, aldatma, korkutma" sözcükleri tercih edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre dava, ana ve çocuğa karşı açılacaktır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, çocuğu tanıyan kişinin, tanımayı yanılma, aldatma veya korkutma etkisiyle yapmışsa tanımanın iptali için dava açabileceğini düzenler.

Tanıma, kişinin kendi beyanına dayanır. Bu nedenle tanıyan, sırf fikrini değiştirdiği için tanımadan dönemez. İptal davası ancak iradesi sakatlanmışsa açılabilir. Kanun üç irade sakatlığı hâli sayar:

• Yanılma: Tanıyanın, örneğin çocuğun kendisinden olduğuna yanlış olarak inanması.
• Aldatma: Ananın veya bir başkasının, babalık konusunda tanıyanı kasten yanıltması.
• Korkutma: Tanıyanın, kendisine veya bir yakınına yönelik bir tehdit altında tanımada bulunması.

Gerekçeye göre bu kavramlar için eski dildeki "hata, hile, tehdit" terimleri yerine Türkçe karşılıkları tercih edilmiştir.

Dava ana ve çocuğa karşı açılır. Tanıyan, iptal sebebini öğrendiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl içinde dava açmalıdır (TMK m. 300/1). Bu süreler hak düşürücüdür. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (TMK m. 300/4).

Tanıyanın dava hakkı ile diğer ilgililerin dava hakkı ayrı düzenlenmiştir. Ana, çocuk, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tanımanın iptalini irade sakatlığına değil, tanıyanın baba olmadığına dayanarak isteyebilir (TMK m. 298, 299).