TMK Madde 295 – Koşulları ve şekli

TMK Madde 295 metni

Tanıma / Koşulları ve şekli

Madde 295

Tanıma, babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.

Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise, veli veya vasisinin de rızası gereklidir.

Başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 295 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 291 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde, 1984 tarihli Öntasarının 281 inci maddesinin ilk üç fıkrasından aynen alınmıştır. Yürürlükteki metinde yer alan, babanın ölümü veya ayırt etme gücünden devamlı surette yoksun bulunması hâlinde çocuğun babanın babası tarafından da tanınabilmesi olanağı maddeye alınmamıştır. Ölüm veya ayırt etme gücünün kaybı hâllerinde ana veya çocuk babalık davası açabilir.

Yapılan düzenlemede, yürürlükteki Kanundan farklı olarak, tanımanın resmî senet veya vasiyetname ile yapılabilmesi yanında, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuruda bulunmak suretiyle yapılması olanağı da öngörülmüştür.

İkinci fıkrada, tanıyacak kimsenin küçük veya kısıtlı olması hâlinde, tanıma işlemi için velisinin ya da vasisinin rızasına ihtiyaç duyduğu belirtilmiştir. Bu, tanımanın doğurabileceği malî külfetler nedeniyle gerekli görülmüştür.

Üçüncü fıkra ise, başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuğun bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamayacağını, bu hususta doğabilecek bazı duraksamaları gidermek için, hükme bağlamaktadır.

Yürürlükteki Kanunun 292 nci maddesinde yer alan ve kısmen 1984 tarihli Öntasarının 281 inci maddesinin son fıkrasında da, birbirleriyle evlenmeleri yasak olan hısımların evlenmelerinden doğan çocukların tanınamayacağı hususunda korunan düzenleme ise, çocuğun menfaatleri bakımından uygun olmadığı gerekçesiyle alınmamıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, babanın evlilik dışında doğan çocuğunu tanımasının hangi yollarla yapılacağını ve tanımanın hangi koşullara bağlı olduğunu düzenler.

Tanıma, babanın çocuğun kendisinden olduğunu resmî bir beyanla açıklamasıdır. Tanımayla çocuk ile baba arasında soybağı kurulur (TMK m. 282). Çocuk bu andan itibaren babanın mirasçısı olur ve babadan nafaka isteyebilir.

Tanıma şu yollardan biriyle yapılır:

• nüfus memuruna yazılı başvuru,
• mahkemeye yazılı başvuru,
• resmî senetteki beyan, örneğin noterde düzenlenen bir senet,
• vasiyetnamedeki beyan.

Tanıma için ananın veya çocuğun rızası aranmaz. Buna karşılık ana, çocuk ve diğer ilgililer tanıyanın baba olmadığını ileri sürerek tanımanın iptalini dava edebilir (TMK m. 298). Tanıyan ise ancak yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle iptal davası açabilir (TMK m. 297).

Tanıyan küçük veya kısıtlıysa velisinin ya da vasisinin de rızası gerekir. Gerekçeye göre bu şart, tanımanın tanıyana yükleyebileceği malî külfetler nedeniyle konulmuştur.

Başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk tanınamaz. Örneğin evli bir kadının çocuğu, babalık karinesi gereği kocanın çocuğu sayılır (TMK m. 285). Biyolojik baba bu çocuğu tanımak istiyorsa önce kocayla olan soybağının soybağının reddi davasıyla ortadan kaldırılması gerekir.

Gerekçeye göre 743 sayılı eski Kanunda yer alan iki kural yeni Kanuna alınmamıştır. Bunlardan biri, babanın ölümü veya ayırt etme gücünü kaybetmesi hâlinde babanın babasının çocuğu tanıyabilmesidir; bu durumda ana veya çocuk babalık davası açabilir (TMK m. 301). Diğeri, birbiriyle evlenmesi yasak hısımlardan doğan çocukların tanınamayacağı kuralıdır; çocuğun menfaatine uygun görülmediği için kaldırılmıştır.

Yurt dışında yaşayan baba, tanıma beyanını Türk konsolosluğunda da yapabilir. Yabancı unsurlu durumlarda soybağının kurulmasına, dolayısıyla tanımaya uygulanacak hukuk MÖHUK m. 16'ya göre belirlenir.