TMK Madde 294 – İtiraz ve iptal

TMK Madde 294 metni

Sonradan evlenme / İtiraz ve iptal

Madde 294

Ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısı sonradan evlenme yoluyla soybağının kurulmasına itiraz edebilirler. İtiraz eden, kocanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür.

Çocuğun altsoyu da, çocuğun ölmüş ya da ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmiş olması hâlinde itiraz hakkına sahiptir.

Tanımanın iptaline ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 294 gerekçesi

Madde yürürlükteki Kanunun 251 inci maddesini karşılamaktadır. İsviçre Medenî Kanununun 259 uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarından bazı değişikliklerle alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasına göre, çocuğun soybağının evlenme yoluyla kurulmasına ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısı itiraz edebilecektir. İtiraz eden, kocanın baba olmadığını kanıtlamak zorundadır. İkinci fıkrada ise, çocuğun ölmüş ya da ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmiş olması hâlinde, çocuğun altsoyuna da itiraz hakkı tanınmıştır. Madde bu haliyle, yürürlükteki Kanuna göre itiraz hakkı olanların çevresini, çocuğu ve koşulları gerçekleşirse onun altsoyunu eklemek suretiyle genişletmiştir.

Üçüncü fıkrada ise, Tasarının tanımanın iptaline ilişkin hükümlerine yollama yapılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, ana ve babanın sonradan evlenmesiyle kurulan soybağına kimlerin itiraz edebileceğini ve itirazda ispat yükünün kimde olduğunu düzenler.

Evlilik dışında doğan çocuğun ana ve babası birbiriyle evlenince çocuk ile koca arasında soybağı kendiliğinden kurulur (TMK m. 292). Bu sonuç, kocanın çocuğun gerçek babası olduğu varsayımına dayanır. Varsayım gerçeğe uymayabilir; kadın, çocuğun babası olmayan biriyle evlenmiş olabilir. Madde bu durumda soybağının ortadan kaldırılması için itiraz yolunu açar.

İtiraz hakkı şu kişilere tanınmıştır:

• ana ve babanın yasal mirasçıları,
• çocuk,
• Cumhuriyet savcısı,
• çocuk ölmüş veya ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmişse çocuğun altsoyu.

İtiraz eden, kocanın çocuğun babası olmadığını ispatlamak zorundadır. Bu ispat bugün çoğunlukla DNA incelemesiyle yapılır; hâkim olguları kendiliğinden araştırır ve taraflar incelemeye katlanmak zorundadır (TMK m. 284).

Üçüncü fıkraya göre tanımanın iptaline ilişkin hükümler (TMK m. 297–300) kıyas yoluyla uygulanır. Davanın kime karşı açılacağı, ispat kolaylıkları ve hak düşürücü süreler bakımından bu hükümlere bakılır.

Gerekçeye göre 743 sayılı eski Kanun itiraz hakkını daha dar bir çevreye tanıyordu; 4721 sayılı Kanun buna çocuğu ve şartları varsa onun altsoyunu eklemiştir. Gerekçede geçen "Tasarı" ifadesi, Kanunun Meclise sunulan tasarı metnini anlatır.