TMK Madde 290 – Karinelerin çakışması

TMK Madde 290 metni

Karinelerin çakışması

Madde 290

Çocuk evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğmuş ve ana da bu arada yeniden evlenmiş olursa, ikinci evlilikteki koca baba sayılır.

Bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 290 gerekçesi

"Karinelerin çakışması" kenar başlığını taşıyan ve İsviçre Medenî Kanununun 257 nci maddesinden alınan bu hükümde, evlilik sona erdikten sonra üçyüz gün geçmeden önce çocuğun doğmuş olması hâlinde ortaya çıkan babalık karinesi ile çocuğun evlilik devam ederken doğmuş olması hâlinde ortaya çıkan babalık karinesinin çakışması durumu, yine bir karine ile, daha doğrusu çakışan karinelerden birinin tercihi ile çözüme kavuşturulmaktadır. Yürürlükteki Kanunda ise bu konu düzenlenmemiştir ve doktrinde de aynı değerde iki hükmün çakışmasından doğan bu örtülü boşluğun nasıl çözüme kavuşturulacağı konusunda bir fikir birliği yoktur.

Birinci fıkraya göre, çocuk evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmeden önce doğmuş ve ana da bu arada, yani çocuk doğmadan önce, yeniden evlenmiş olursa, ikinci evlilikteki koca baba sayılmaktadır. Ancak bu karinenin aksi kanıtlanabilir ve böylece de karine çürütülebilirse, ilk evlilikten doğan karine canlanır ve bu evlilikte koca ikinci fıkra gereğince baba sayılır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kadının önceki evliliği sona erdikten sonraki üç yüz gün içinde yeniden evlenip çocuk doğurması hâlinde babalık karinelerinin çakışmasını çözer ve ikinci kocayı baba sayar.

Babalık karinesine göre evlilik içinde doğan çocuğun babası kocadır; evliliğin sona ermesinden sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası da önceki kocadır (TMK m. 285). Kadın bu üç yüz gün içinde yeniden evlenir ve çocuğu yeni evlilikte doğurursa iki karine aynı anda işler. Çocuk hem önceki evliliğin bitiminden sonraki üç yüz gün içinde, hem de yeni evlilik içinde doğmuştur.

Kanun bu çakışmayı yeni evlilik lehine çözer ve çocuğun babasını ikinci evlilikteki koca sayar. Böylece çocuk, içinde doğduğu aileyle hukuken bağlanmış olur.

Bu karine de çürütülebilir. Soybağının reddi davasıyla ikinci kocanın baba olmadığı ispatlanırsa önceki evlilikteki koca baba sayılır. Bu sonuç kendiliğinden doğar; önceki kocanın babalığı için ayrıca dava açılması gerekmez. Önceki koca da baba değilse onun bakımından da soybağının reddi davası açılması gerekir.

Madde, kadın için öngörülen bekleme süresiyle bağlantılıdır. Kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe kural olarak evlenemez; doğurmakla süre biter ve mahkeme, kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa bu süreyi kaldırır (TMK m. 132). Karinelerin çakışması, süre kaldırılarak veya süreye uyulmadan yapılan evlenmelerde ortaya çıkabilir.

Gerekçeye göre 743 sayılı eski Medenî Kanun bu durumu düzenlemiyordu.