TMK Madde 287 – Evlilik içinde ana rahmine düşme

TMK Madde 287 metni

Soybağının reddi / İspat / Evlilik içinde ana rahmine düşme

Madde 287

Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır.

Evlenmeden başlayarak en az yüzseksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üçyüz gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 287 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 243 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde, yürürlükteki metne göre farklı bir ilke getirmemekle birlikte, evlilik içinde ana rahmine düşen çocuğun soybağının reddinde kanıtlama yükünü, daha kapsamlı olarak ve açık ifadelerle düzenlemektedir. Hüküm kaynak Kanunda 1976 yılında yapılan değişiklik (m.256a) izlenmek suretiyle kaleme alınmıştır.

Birinci fıkra, çocuğun evlilik içinde doğmuş olması hâlinde kanıtlama zorunluluğunun davacıya ait olduğunu ve bu kanıtlamanın da, babalığı karine olarak kabul edilen kocanın baba olmadığının kanıtlanması şeklinde gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. Fıkranın, yürürlükteki metne göre bir farkı, davacı olarak "koca" yerine genel bir deyişle "davacı" terimini kullanmış olmasıdır; çünkü soybağının reddi davasını koca dışındaki kişiler de açabilmektedir. İkinci fark ise, davacının kanıtlama zorunluluğunun çocuğun evlenmeden başlayarak en az yüzseksen gün sonra doğmuş olması hâlinde söz konusu olacağı hususunun bu fıkraya değil, bir sonraki fıkraya alınmış olmasıdır.

Yürürlükteki metinde bulunmayan ikinci fıkrada, davacının kocanın baba olmadığını kanıtlama zorunluluğunun yukarıda sözü edilen yüzseksen günlük süre ölçüsüne bağlandığı doğrudan ifade edilmek yerine; birinci fıkrada belirtilen "evlilik içinde ana rahmine düşme" kavramı ile neyin kastedildiği açıklanmakta ve evlenmeden başlayarak en az yüzseksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üçyüz gün içinde doğan çocuğun evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılacağı hükme bağlanmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, soybağının reddi davasında evlilik içinde ana rahmine düşen çocuk için ispat yükünü ve bu kavramın hangi süreleri kapsadığını düzenler.

İspat yükü, bir olguyu kanıtlayamazsa davayı kaybedecek tarafa düşen yüktür. Soybağının reddi davasında bu yük davacıdadır. Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse kocanın biyolojik baba olması kuvvetle muhtemeldir; bu nedenle davacı, kocanın baba olmadığını tam olarak ispatlamak zorundadır. Bu ispat bugün çoğunlukla DNA incelemesiyle yapılır ve hâkim incelemeyi kendiliğinden de yaptırabilir (TMK m. 284).

İkinci fıkra, çocuğun hangi hâlde evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılacağını belirler. İki şart birlikte aranır:

• Çocuk, evlenme tarihinden başlayarak en az yüz seksen gün geçtikten sonra doğmuş olmalıdır.
• Evlilik sona ermişse, sona erme tarihinden başlayarak en fazla üç yüz gün içinde doğmuş olmalıdır.

Bu süreler, gebeliğin kanunca kabul edilen en kısa ve en uzun süresine dayanır. Örneğin evlenmeden dört ay sonra doğan çocuk, evlilik içinde doğmuş olsa bile evlenmeden önce ana rahmine düşmüş sayılır. Bu durumda TMK m. 288'deki kolaylaştırılmış ispat kuralı uygulanır ve davacının kocanın baba olmadığını ayrıca kanıtlaması gerekmez.

Gerekçe, eski Kanunda "koca" denilen yerde "davacı" teriminin kullanılmasını, davayı koca dışındaki kişilerin de açabilmesiyle açıklar. 7531 sayılı Kanunla 2024'te ana da soybağının reddi davası açma hakkı kazandığından (TMK m. 286) bu ispat kuralı onun açtığı davalarda da uygulanır.