TMK Madde 285 – Babalık karinesi

TMK Madde 285 metni

Babalık karinesi

Madde 285

Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır.

Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür.

Kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde üçyüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 285 gerekçesi

Madde 1984 tarihli Öntasarının 223 üncü ve kaynak İsviçre Medenî Kanununun 255 inci maddeleri örnek alınarak düzenlenmiştir. Yürürlükteki Kanunun 241 inci maddesini karşılamaktadır.

Birinci fıkrada, hüküm değişikliği yoktur. Yürürlükteki hükmün birinci cümlesinin daha sade ve açık bir Türkçeyle ifadesi söz konusudur. Böylece, evlilik devam ederken veya evlilik sona erdikten sonraki üçyüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu yönündeki karine aynen korunmuştur. Ancak bu karine, yürürlükteki metnin aksine, bir "sahih nesep karinesi" değil, sahih-gayrisahih farklılığı kaldırıldığına göre, sadece bir soybağı karinesi, yani maddenin kenar başlığının ifadesiyle "babalık karinesi"dir.

İkinci fıkra ise, yürürlükteki metinle içerik açısından bir noktada aynıdır. Bu nokta, hem yürürlükteki metne hem de yeni düzenlemeye göre, aslolanın, evlilik sona erdikten sonraki üçyüz günlük süreden sonra doğan çocuğun koca ile arasında soybağının bulunmadığının kabul edilmesi gereğidir. Ancak madde, yürürlükteki metinden farklı olarak, ana üçyüz günlük süre geçtikten sonra doğurmuş olsa bile onun yine de evlilik sırasında gebe kaldığının kanıtlanması hâlinde, çocuk ile koca arasında soybağının kurulabileceğini açık ve net bir şekilde ifade etmektedir. Böylece, istisnaî durumlarda gebeliğin üçyüz günden fazla sürmesi nedeniyle çocuğun bu süre geçtikten sonra doğmuş olması hâlinde, gebeliğin evlilik sırasında gerçekleştiğinin kanıtlanmasıyla, soybağının kurulabileceği hususu, yürürlükteki metinden farklı olarak, açık bir hüküm hâline getirilmek istenmiştir.

Üçüncü fıkra ise, yürürlükteki metinde mevcut olmayan bir hükümdür. Gerçekten, yürürlükteki Kanun, kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde, yukarıda öngörülen üçyüz günlük sürenin ne zamandan itibaren işlemeye başlayacağına dair herhangi bir hüküm içermemekte ve bu durum doktrin ve uygulamada duraksamalara yol açmaktadır. Bugün doktrinde, bu fıkrayla getirilen çözümü kabul eden görüşler vardır; ancak bunlar sadece birer görüş olup, pozitif hukuk açısından konuya herhangi bir açıklık kazandırmamaktadır. Getirilen bu hüküm, gerek 1984 tarihli Öntasarıyı gerek kaynak Kanunda yapılan değişikliği izleyerek, sorunun çözümünü pozitif bir hukuk kuralıyla halletmeyi amaçlamaktadır. Böylece, bu fıkra hükmü gereğince, çocuğun doğumu, eğer ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden itibaren üçyüz günlük süreden sonra gerçekleşmişse, bu çocuk ile hakkında gaiplik kararı verilen koca arasında soybağının bulunmadığı kabul edilecektir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca sayılacağını öngören babalık karinesini düzenler.

Karine, aksi ispatlanana kadar doğru kabul edilen bir varsayımdır. Kanun, evli bir kadının doğurduğu çocuğun kocadan olduğunu varsayar. Bu nedenle evlilik içinde doğan çocuk için tanıma veya dava gerekmez; nüfus kaydında baba olarak koca gösterilir.

Karinenin kapsamı şöyledir:

• Evlilik devam ederken doğan çocuğun babası kocadır. Gebeliğin evlenmeden önce başlamış olması bu sonucu değiştirmez; ancak bu durumda soybağının reddi kolaylaşır (TMK m. 288).
• Evlilik ölüm, boşanma veya iptal ile sona erdikten sonra üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası da kocadır.
• Üç yüz gün geçtikten sonra doğan çocuk kural olarak kocaya bağlanmaz. Ancak ananın evlilik sırasında gebe kaldığı ispatlanırsa çocuk kocaya bağlanır. Gerekçeye göre bu kural, gebeliğin olağandan uzun sürdüğü istisnai durumlar için konulmuştur.

Koca hakkında gaiplik kararı verilmişse üç yüz günlük süre, kararın tarihinden değil, kocanın ölüm tehlikesine düştüğü veya kendisinden son haber alındığı tarihten işlemeye başlar. Gaiplik kararı da bu tarihten itibaren hüküm doğurur (TMK m. 35).

Karine kesin değildir. Koca, ana veya çocuk, soybağının reddi davası açarak kocanın baba olmadığını ispatlayabilir (TMK m. 286 vd.). Ana önceki evliliğinin sona ermesinden sonraki üç yüz gün içinde yeniden evlenmiş ve çocuk yeni evlilikte doğmuşsa iki karine çakışır; bu durumda ikinci koca baba sayılır (TMK m. 290).

Gerekçede geçen "yürürlükteki Kanun" 743 sayılı eski Medenî Kanun, "1984 tarihli Öntasarı" ise yeni Medenî Kanun için daha önce hazırlanmış bir taslaktır.