TMK Madde 283 – Yetki
TMK Madde 283 metni
Davada yetki ve yargılama usulü / Yetki
Madde 283
Soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 283 gerekçesi
Kaynak İsviçre Medenî Kanununun 253 üncü maddesinden alınan bu madde, soybağına ilişkin davalarda yetkili mahkemeyi belirleyen bir genel hükümdür. Madde, bir an önce sonuçlandırılmasında kamu yararı da bulunduğu kuşku götürmeyen soybağı iddia ve uyuşmazlıklarında, taraflara kolaylık sağlamak üzere, davanın taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceğini hükme bağlamaktadır. Hüküm, bu haliyle; yürürlükteki Kanunun 251, 293 ve 299 uncu maddelerindeki yetki kurallarından daha geniş seçenekler sunmaktadır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Soybağı davaları, taraflardan birinin dava tarihindeki veya doğum tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
Kural, soybağının reddi, babalık, tanımanın iptali ve sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz gibi bütün soybağı davalarına uygulanır. Yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (TMK m. 19).
Davacıya geniş bir seçim imkânı tanınmıştır. Davacının, davalının veya davadaki başka bir tarafın, örneğin çocuğun yerleşim yeri esas alınabilir. Her biri için de iki ayrı tarih vardır: davanın açıldığı tarih ve çocuğun doğduğu tarih. Böylece taraflardan biri doğumdan sonra başka bir yere taşınmış olsa bile dava, doğum sırasında oturduğu yerde de açılabilir.
Gerekçeye göre bu genişlik, soybağı uyuşmazlıklarının çabuk sonuçlanmasındaki kamu yararından ve taraflara kolaylık sağlama amacından kaynaklanır.
Soybağı davaları aile mahkemesinde görülür.
Taraflardan biri yurt dışında yaşıyorsa Türk mahkemesinin milletlerarası yetkisi de iç hukuktaki yer bakımından yetki kurallarına göre belirlenir (MÖHUK m. 40). Bu maddedeki seçeneklerden biri Türkiye'deki bir yeri gösteriyorsa, örneğin çocuğun doğduğu sırada ana Türkiye'de yerleşikse, dava Türkiye'de açılabilir. Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalar için MÖHUK m. 41 ayrıca bir yetki kuralı koyar.