TMK Madde 264 – Ortaklık malları ile meslek veya sanat icrası

TMK Madde 264 metni

Yönetim ve tasarruf / Ortaklık mallarında / Ortaklık malları ile meslek veya sanat icrası

Madde 264

Eşlerden biri, diğerinin rızasıyla ortaklık mallarını kullanarak, tek başına bir meslek veya sanat icra ederse, bu meslek veya sanata ilişkin bütün hukukî işlemleri yapabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 264 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 229 uncu maddesinden aynen alınmıştır.

Maddede eşlerden birinin, diğerinin rızasını almak koşuluyla ortaklığa dahil malları kullanmak suretiyle bir meslek ya da sanatı icra ettiğinde, bu meslek veya sanatın gerektirdiği tüm hukukî işlemleri tek başına yapabileceği kabul edilmiştir. Söz konusu rıza açık olabileceği gibi eşin faaliyetine ses çıkarmamak suretiyle örtülü de olabilir. Bu hâlde eş, hukuk güvenliğinin bir gereği olarak, örneğin işlettiği bir işletmenin amaç ve konusunun gerektirdiği işlemleri tek başına yapmaya yetkilidir.

Mehazın Almanca metninde bu maddeyi karşılayan 229 uncu maddede "ortaklık malları aracılığıyla" ifadesi kullanılmıştır. Bunun yerine "ortaklık mallarını kullanarak" ifadesi tercih edilmiştir. Bu ifade sadece ortaklık mallarının kullanılmasını değil, ortaklık mallarının sağladığı diğer olanakları kullanmayı da kapsar.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, mal ortaklığında bir eşin diğerinin rızasıyla ortaklık mallarını kullanarak tek başına meslek veya sanat icra etmesi hâlinde, bu faaliyete ilişkin bütün hukukî işlemleri tek başına yapabileceğini düzenler.

Olağan yönetimi aşan işlemler kural olarak iki eşin birlikte hareket etmesini veya diğer eşin rızasını gerektirir (TMK m. 263). Ortaklık mallarıyla bir dükkân, işletme veya serbest meslek yürüten eşin her işlem için diğer eşin onayını alması işin doğasına aykırıdır. Madde bu nedenle bir istisna getirir.

Şartlar şunlardır:

• Eş, ortaklık mallarını kullanarak bir meslek veya sanat icra etmelidir. Gerekçeye göre bu ifade, yalnız malların doğrudan kullanılmasını değil, ortaklık mallarının sağladığı diğer olanaklardan yararlanılmasını da kapsar.
• Faaliyeti tek başına yürütmelidir.
• Diğer eşin rızası bulunmalıdır. Rıza açık olabileceği gibi, faaliyete ses çıkarılmaması yoluyla örtülü de olabilir.

Bu şartlar varsa eş, faaliyetin gerektirdiği bütün hukukî işlemleri, örneğin mal alım satımını, işyeri kirasını veya işçi çalıştırma sözleşmelerini tek başına yapabilir.

Bu faaliyet nedeniyle yapılan borçlar ortaklık borcudur; eş bunlardan kişisel malları ve ortaklık mallarıyla sorumludur (TMK m. 268, 2. bent). Diğer eşin rızası, ortaklık mallarının bu borçlar için de risk altına girmesi anlamına gelir.

Rıza yoksa eş, ortaklık malları üzerinde ancak olağan yönetim sınırları içinde tek başına işlem yapabilir (TMK m. 262).