TMK Madde 263 – Olağanüstü yönetim

TMK Madde 263 metni

Yönetim ve tasarruf / Ortaklık mallarında / Olağanüstü yönetim

Madde 263

Olağan yönetim dışında kalan konularda eşler, ancak birlikte veya biri diğerinin rızasını almak suretiyle ortaklığı yükümlülük altına sokabilir veya mallarda tasarrufta bulunabilir.

Rızanın bulunmadığını bilmeyen veya bilecek durumda olmayan üçüncü kişiler için bu rıza var sayılır.

Evlilik birliğinin temsiline ilişkin hükümler saklıdır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 263 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 228 inci maddesinden aynen alınmıştır.

Madde olağan yönetim dışındaki işlerde eşlerin birlikte hareket etmeleri zorunluluğunu getirmiştir. Birlikte hareket ya eşlerin söz konusu işi birlikte yapmaları ya da tek başına fakat diğerinin rızasını almak suretiyle söz konusu olabilir. Diğer eş haklı bir sebep olmaksızın rızasını vermekten kaçındığı takdirde, istemi yapan eşin evlilik birliğinin temsili hükümleri çerçevesinde hâkime başvuru hakkı vardır. Nitekim, bu husus üçüncü fıkrada saklı tutulmuştur.

Maddenin ikinci fıkrası mal ortaklığı rejiminde eşlerin birlikte yapmaları zorunlu işlemleri tek başlarına yapmaları nedeniyle iyiniyetli üçüncü kişileri korumaktadır. Buna göre üçüncü kişiler, tek başına hareket eden eşin yaptığı işleme, diğerinin rızasının bulunmadığını bilmiyor veya iyiniyetli çabası sonucu bilecek durumda bulunuyorsa, böyle bir rızanın varlığı kabul edilip, işlem diğer eş için de bağlayıcı sayılacaktır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, mal ortaklığında olağan yönetimi aşan işlemlerin ancak iki eşin birlikte ya da birinin diğerinin rızasıyla yapılabileceğini ve iyiniyetli üçüncü kişilerin korunmasını düzenler.

Olağan yönetimi aşan işler, ortaklık malları üzerinde önemli sonuçlar doğuran işlemlerdir. Ortaklığa ait bir taşınmazın satılması veya ipotek edilmesi ya da büyük bir kredi çekilmesi bunlara örnektir. Birinci fıkraya göre bu işlemleri eşler ancak birlikte yapabilir veya işlemi yapan eş diğerinin rızasını almalıdır.

İkinci fıkra üçüncü kişileri korur. Eşlerden biri rıza almadan tek başına böyle bir işlem yaparsa, rızanın bulunmadığını bilmeyen ve bilecek durumda da olmayan üçüncü kişi için rıza var sayılır. İşlem bu durumda geçerli olur ve ortaklığı bağlar. Üçüncü kişi rızanın bulunmadığını biliyorsa veya bilmesi gerekiyorsa bu koruma işlemez.

Üçüncü fıkra, evlilik birliğinin temsiline ilişkin hükümleri saklı tutar. Eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil eder; diğer ihtiyaçlar için temsil ise diğer eşin veya hâkimin izni gibi şartlara bağlıdır (TMK m. 188). Gerekçeye göre diğer eş haklı bir sebep olmadan rızasını vermekten kaçınırsa, istemde bulunan eş bu hükümler çerçevesinde hâkime başvurabilir.

Gerekçenin ikinci fıkraya ilişkin son cümlesinde "bilecek durumda bulunuyorsa" ifadesi yer alır; madde metnine göre korunan, rızanın yokluğunu bilecek durumda olmayan üçüncü kişidir.

Ortaklık mallarına girecek bir mirasın kabulü veya reddi için TMK m. 265'te ayrıca özel bir rıza kuralı vardır.