TMK Madde 250 – Kural

TMK Madde 250 metni

Mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye / Aileye özgülenen mallar / Kural

Madde 250

Eşlerden biri tarafından paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin kurulmasından sonra edinilmiş olup ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenmiş mallar ile ailenin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlar veya bunların yerine geçen değerler, mal rejiminin sona ermesi hâlinde eşler arasında eşit olarak paylaşılır. Paylaştırmada işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir.

Manevî tazminat alacakları, miras yoluyla edinilen mallar ile karşılıksız kazandırmada bulunanın açık iradesinden aksi anlaşılmadıkça, sağlararası veya ölüme bağlı tasarruflarla edinilen mallar hakkında bu hüküm uygulanmaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 250 gerekçesi

Eşlerin rejim olarak paylaştırmalı mal rejimine tâbi oldukları dönem içinde kazanmış oldukları ve ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgüledikleri mallar ile bu amaçla yaptıkları yatırımlar ya da bunların yerine geçen ikame değerler üzerinde bu rejimin son bulması hâlinde eşit pay sahibi olması esası kabul edilmiştir. Ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenmiş olma bu fıkranın uygulanmasının ana koşuludur. Eşlerin bu nitelikte olmayan malları paylaştırmaya tâbi değildir. Ortak kullanım ve yararlanmaya özgülenen mallarda, eşlerin parasal katkıları olmasa bile emek katkılarının olduğu düşüncesinden hareketle bu fıkra kabul edilmiştir. Bu anlamda olmak üzere eşlerin, ailenin oturmasına, yaz tatillerini geçirmesine, ulaşım ihtiyaçlarına özgüledikleri mülkler ya da araçlar, yine bu nitelikteki ev eşyası buraya girer. Örneğin eşlerden birine ait olan işyeri ve işletme (fabrika, tarımsal işletme, ticarî işletme, şirket gibi) ailenin ortak kullanımına özgülenmiş sayılamayacağından, burada eşit paylaşım söz konusu olmayacaktır. Ancak bu fabrikadan elde edilip de ailenin ortak kullanımına özgülenen kazanç veya bununla elde edilip yine ailenin ortak kullanımına özgülenen mallar paylaşmaya konu olacaktır. Kuşkusuz bu işletme ve işyerinin kurulmasında diğer eşin katkısı varsa 249 uncu madde uyarınca mal rejiminin sona ermesi hâlinde, katkısı oranında hakkaniyete uygun bir bedel ödenecektir.

Eşlerin ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına fiilen özgülememelerine rağmen, bu amaçla yaptıkları yatırımlarda da paylaştırma konusu kabul edilmiştir. Bu anlamda olmak üzere eşlerden birinin, kirada oturdukları bir sırada ailenin konut ya da tatil ihtiyacı için kooperatif üyeliği, kooperatif yoluyla edindiği arsası, konut ya da yazlık yapmak üzere aldığı arsalar buraya girmektedir.

Mal rejimi devam ederken, eşlerin bu nitelikteki malları elden çıkarmaları hâlinde, bunun yerine aldığı bedel ya malın ikame değeri paylaştırmaya tâbi tutulacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında paylaştırma dışında kalan mallar belirlenmiştir. Buna göre eşlerin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenen bir mal manevî tazminat alacağı, miras yolu ve bağış gibi karşılıksız bir kazandırma yoluyla, elde edilmişse bunlar paylaştırmaya tâbi tutulmayacaktır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, paylaşmalı mal ayrılığı sona erdiğinde hangi malların eşler arasında eşit paylaşılacağını belirler: ailenin ortak kullanımına ayrılmış mallar ve aile için yapılan yatırımlar.

Bu rejimi diğerlerinden ayıran hüküm budur. Edinilmiş mallara katılmada evlilik sırasında edinilen bütün mallar hesaba girerken, paylaşmalı mal ayrılığında yalnız şu değerler eşit olarak paylaşılır:

• Eşlerden birinin rejim kurulduktan sonra edindiği ve ailenin ortak kullanımına ve yararlanmasına ayrılmış mallar. Aile konutu, yazlık, aile otomobili ve ev eşyası tipik örneklerdir.
• Ailenin ekonomik geleceğini güvenceye almaya yönelik yatırımlar. Gerekçe, aile kirada otururken konut veya yazlık edinmek için alınan kooperatif üyeliğini ya da arsayı örnek gösterir. Mal henüz fiilen kullanılmıyor olsa da bu amaçla edinilmişse paylaşmaya girer.
• Bu malların yerine geçen değerler. Örneğin satılan aile otomobilinin bedeliyle alınan yeni araç paylaşmaya girer.

Belirleyici olan, malın kimin adına kayıtlı olduğu değil, aileye özgülenmiş olmasıdır. Gerekçeye göre bu kuralın dayanağı, eşin parasal katkısı olmasa bile bu mallarda emeğinin bulunduğu düşüncesidir. Eşin işyeri, fabrikası, şirketi veya ticarî işletmesi aileye özgülenmiş sayılmaz ve paylaşmaya girmez. Diğer eşin bu tür bir mala katkısı varsa TMK m. 249'a göre ayrıca bedel isteyebilir. Paylaştırmada işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir.

İkinci fıkra bazı malları, aileye özgülenmiş olsalar bile paylaşmanın dışında tutar. Bunlar manevî tazminat alacakları, miras yoluyla edinilen mallar ve bağış ya da vasiyet gibi karşılıksız yollarla edinilen mallardır. Son grupta, kazandırmayı yapan kişi malın paylaşmaya girmesini açıkça istemişse istisna uygulanmaz. Örneğin eşlerden birine annesinden miras kalan ve ailenin oturduğu ev paylaşılmaz.

Paylaşmanın nasıl yapılacağı TMK m. 253'te, paylaşmayı azaltmaya yönelik işlemlere karşı koruma TMK m. 251'de, zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada payın azaltılması TMK m. 252'de düzenlenmiştir.

İşletmelerin ekonomik bütünlüğünün gözetileceğine ilişkin cümle TBMM Adalet Komisyonunda eklenmiştir; gerekçe tasarının ilk metnine ait olduğundan bu cümleyi kapsamaz. Gerekçede geçen "paylaştırmalı mal rejimi", bugünkü paylaşmalı mal ayrılığı rejimidir.