TMK Madde 227 – Değer artış payı

TMK Madde 227 metni

Mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye / Malların geri alınması ve borçlar / Değer artış payı

Madde 227

Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.

Böyle bir malın daha önce elden çıkarılmış olması hâlinde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler.

Eşler, yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi, pay oranını da değiştirebilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 227 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 206 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin birinci fıkrasında, tasfiye sırasında, bir eşin diğerinin mal edinmesine, malının iyileştirilmesine ve korunmasına ivazsız olarak katkıda bulunması hâlinde bu katkısının değerlendirilip ödenmesi hükme bağlanmıştır. Burada katkıda bulunan eşe tanınan hak bir alacak hakkı olup, bu hakkın tasfiye sırasında göz önünde tutulması kabul edilmiştir. Böylece tasfiye sırasındaki değer artışı göz önüne alınarak para değerindeki düşüşler dolayısıyla katkıda bulunan eşin kayba uğraması önlenmiştir.

İkinci fıkrada, eğer mal elden çıkarılmışsa, diğer eşe ödenecek olan alacağı hakkaniyete uygun olarak hâkimin belirleyeceği öngörülmüştür.

Üçüncü fıkrada eşlerin yazılı olmak kaydıyla yapacakları bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri ya da alacakları pay oranını tespit edebilecekleri hükme bağlanmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa, tasfiyede katkısı oranında değer artış payı isteyebilir.

Tipik örnek, tapuda yalnız bir eş adına kayıtlı evin alınmasına diğer eşin kendi parasıyla katkıda bulunmasıdır. Katkı, karşılık alınmadan ya da uygun bir karşılık alınmadan yapılmış olmalıdır. Katkının yapıldığı mal, diğer eşin edinilmiş malı olabileceği gibi kişisel malı da olabilir. Kişisel mallar, eşin evlenmeden önce sahip olduğu veya evlilik sırasında miras ya da bağış gibi karşılıksız yollarla edindiği mallardır (TMK m. 220).

Alacak, katkının yapıldığı günkü tutarı üzerinden değil, malın tasfiye anındaki değeri üzerinden hesaplanır. Örneğin evin alındığı tarihte bedelin dörtte birini ödeyen eş, tasfiye sırasında evin o günkü değerinin dörtte birini isteyebilir. Böylece paranın zamanla değer kaybetmesinden katkıda bulunan eş zarar görmez. Malın değeri düşmüşse katkının başlangıçtaki tutarı esas alınır; katkıda bulunan eş değer kaybına katlanmaz.

Mal tasfiyeden önce satılmış veya başka bir yolla elden çıkarılmışsa alacağı hâkim hakkaniyete göre belirler.

Eşler yazılı bir anlaşmayla değer artış payından tamamen vazgeçebilir veya pay oranını farklı belirleyebilir. Kanun burada yazılı şekli yeterli saymıştır.

Değer artış payı, katılma alacağından ayrı bir alacaktır. Katılma alacağı, her eşin diğer eşin artık değerinin yarısı üzerindeki hakkıdır (TMK m. 236). Değer artış payı ise katkıya dayanır ve katkının yapıldığı malın sahibi olan eş için bir borç niteliği taşır; bu nedenle artık değer hesaplanmadan önce belirlenir. İki alacak çoğu zaman aynı davada birlikte istenir. Eşin kendi kişisel malları ile edinilmiş malları arasındaki katkılar ise TMK m. 230'da ayrıca düzenlenmiştir.