TMK Madde 198 – Borçlulara ait önlemler
TMK Madde 198 metni
Birliğin korunması / Borçlulara ait önlemler
Madde 198
Eşlerden biri, birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmezse, hâkim onun borçlularına, ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 198 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 163 üncü maddesini karşılamaktadır.
1984 tarihli öntasarının 160 ıncı maddesinden kenar başlık değiştirilmek suretiyle aynen alınmıştır.
Yürürlükteki metin, kocanın "aile vazifelerini ihmal etmesi"ne ilişkindir. Aslında söz konusu olan, eşlerden birinin birliğin giderlerine katılma yükümlülüğüdür. İsviçre Medenî Kanununun 177 nci maddesinde "bakım yükümlülüğü" (Unterhaltspflicht) ifadesi kullanılmıştır. Bunun karşılığı olarak maddede, 186 ncı maddede olduğu gibi birliğin giderlerine katılma yükümlülüğü düzenlenmiştir. Bu yükümlülük, eşitlik ilkesi gereği yürürlükteki maddenin aksine her iki eşe yükletilmiştir. Bu sebeple madde, eşlerden birinin birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde hâkimin, onun borçlularına borçlarını diğer eşe ödemelerini emredebileceği biçiminde düzenlenmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmeyen eşin borçlularına, hâkimin ödemeyi doğrudan diğer eşe yapmalarını emredebileceğini düzenler.
Her eş birliğin giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m. 186). Bu yükümlülük yerine getirilmezse hâkim, istem üzerine katkı miktarını belirleyebilir (TMK m. 196, 197). Belirlenen katkının ödenmemesi ihtimaline karşı madde daha etkili bir araç tanır: Hâkim, yükümlülüğünü yerine getirmeyen eşin borçlularına, borçlarını tamamen veya kısmen diğer eşe ödemelerini emredebilir.
Buradaki borçlu, yükümlülüğünü yerine getirmeyen eşe para borcu olan kişidir. En sık örnek, eşin maaşını ödeyen işverendir. Eşe ait bir dairenin kiracısı da bu kapsamdadır. Hâkimin emri üzerine bu kişiler, ödemelerin belirlenen kısmını icra takibine gerek kalmadan doğrudan diğer eşe yapar.
Gerekçede belirtildiği gibi eski Medenî Kanunda (743 sayılı) bu önlem yalnızca aile görevlerini ihmal eden kocaya karşı öngörülmüştü. Bugünkü düzenleme iki eş için de geçerlidir.