TMK Madde 189 – Sorumluluk

TMK Madde 189 metni

Birliğin temsili / Sorumluluk

Madde 189

Birliği temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde, eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olurlar.

Eşlerden her biri, birliği temsil yetkisi bulunmaksızın yaptığı işlemlerden kişisel olarak sorumludur. Ancak, temsil yetkisinin üçüncü kişilerce anlaşılamayacak şekilde aşılması hâlinde eşler müteselsilen sorumludurlar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 189 gerekçesi

Maddenin birinci ve ikinci fıkrası, 1984 tarihli öntasarının 152 nci maddesinden alınmıştır. Evlilik birliğinin tüzel kişiliği olmadığı için bu birliği temsilin sonuçlarını temsile ilişkin kurallar ile belirlemek olanaklı değildir. Yürürlükteki Kanunda evlilik birliğini temsile ilişkin maddelerde bu konu düzenlenmiş değilse de, eşlerin mal rejimlerine ilişkin fasıllarda kadının birliği temsilen yüklendiği borçlardan kocanın ve ayrık durumlarda (istisnaen) kadının sorumluluğu çeşitli maddelerde belirlenmiştir (md.187, 202, 203, 204, 215, 216 ve 217).

Evlilik birliğini temsilin sonuçlarının hemen temsil yetkisinden sonra düzenlenmesi daha uygun görülmüştür. Böylece buradaki temsilin anlamı ve sonuçları daha kolay anlaşılacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında, 1984 tarihli Öntasarıda bulunmayan "Ancak, temsil yetkisinin üçüncü kişilerce anlaşılamayacak şekilde aşılması hâlinde eşler müteselsilen sorumludurlar." hükmü eklenmiştir. Böylece bu hüküm sayesinde eşlerin temsil yetkisini aşmaları hâlinde, bundan habersiz iyiniyetli üçüncü kişiler korunmak istenmiş, bu durumda da eşlerin müteselsilen sorumlu olacakları öngörülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Eşlerden birinin evlilik birliğini temsilen yaptığı işlemlerden dolayı eşlerin üçüncü kişilere karşı nasıl sorumlu olacağını düzenler.

Eşlerden biri TMK m. 188'de tanınan temsil yetkisi içinde kalarak işlem yaparsa, iki eş de üçüncü kişiye karşı müteselsilen sorumlu olur. Müteselsil sorumluluk, alacaklının borcun tamamını eşlerden dilediğinden isteyebilmesi demektir. Örneğin eşlerden birinin mahalle marketinden veresiye yaptığı günlük alışverişin bedeli, işlemde hiç bulunmamış diğer eşten de istenebilir.

Eş, temsil yetkisi olmadan işlem yapmışsa bunun sonuçlarından yalnızca kendisi sorumludur. Ailenin sürekli ihtiyaçları dışında kalan ve diğer eşin rızası alınmadan yapılan büyük bir alım bunun tipik örneğidir.

İkinci fıkranın son cümlesi iyiniyetli üçüncü kişileri korur. Eş yetkisini aşmış, ancak bu durum üçüncü kişinin anlayamayacağı nitelikteyse eşler yine müteselsilen sorumlu olur. İşlem dışarıdan ailenin olağan bir ihtiyacı gibi görünüyor ve satıcının aksini bilmesine imkân yoksa, diğer eş sorumluluktan kurtulamaz.

Bu kural, eşlerin tâbi olduğu mal rejiminden bağımsız olarak uygulanır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş kendi borçlarından kendisi sorumludur (TMK m. 224); birliğin temsilinden doğan borçlar bunun istisnasıdır.