TMK Madde 183 – Durumun değişmesi
TMK Madde 183 metni
Karar / Çocuklar bakımından ana ve babanın hakları / Durumun değişmesi
Madde 183
Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 183 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 149 uncu maddesini karşılamaktadır.
Madde İsviçre aslı göz önünde tutulmak ve Türkçeleştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.
Velayetin yeniden düzenlenmesi için ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde, hâkimin re'sen veya ana veya babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alacağı hususu düzenlenmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Boşanmadan sonra ortaya çıkan yeni durumlar gerektirdiğinde hâkimin, velayet ve kişisel ilişki gibi çocukla ilgili düzenlemeleri değiştirebileceğini öngörür.
Boşanma kararında çocuk hakkında yapılan düzenleme değişmez değildir. Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir şehre ya da ülkeye taşınması veya ölmesi gibi yeni olgular ortaya çıkar ve bunlar bir değişikliği zorunlu kılarsa hâkim gerekli önlemleri alır. Maddedeki örnekler sınırlayıcı değildir; çocuğun ihmal edilmesi veya kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması da yeni olgu niteliğinde olabilir.
Hâkim bu önlemleri ana veya babadan birinin istemi üzerine alabileceği gibi re'sen, yani kimsenin istemine bağlı olmaksızın kendiliğinden de alabilir. Önlem, velayetin diğer ebeveyne verilmesi, kişisel ilişkinin süresinin veya biçiminin değiştirilmesi ya da çocuğun korunmasına yönelik başka bir düzenleme olabilir. Ölçü her durumda çocuğun yararıdır.
Velayet sahibinin yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektiriyorsa velayet sahibi değiştirilebilir (TMK m. 349). Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmamasının velayetin değiştirilmesine yol açabileceği boşanma kararında ayrıca ihtar edilir (TMK m. 182/2).
Velayet sahibi ebeveynin çocukla birlikte yurt dışına yerleşmesi, diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkının yeniden düzenlenmesini gerektirebilecek tipik bir durumdur.