TMK Madde 173 – Boşanan kadının kişisel durumu

TMK Madde 173 metni

Karar / Boşanan kadının kişisel durumu

Madde 173

Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir.

Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim, kocasının soyadını taşımasına izin verir.

Koca, koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 173 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 141 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası 3678 sayılı Yasa ile değiştirilmiş, eski maddede boşanan kadının evlenmeden önceki soyadını alabilmesi olanağı kaldırılmış, boşanan kadının ancak ve ancak bekârlık soyadını alabileceği kabul edilmiştir. Bu değişiklik isabetli bulunmamıştır. Boşanan kadının bekârlık soyadı yerine, evlenmeden önceki soyadını kullanmasında yararı bulunabilir. Örneğin; dul iken evlenen ve daha sonra boşanan kadın dulluk soyadını yani evlenmeden önceki soyadını almakta yarar sahibi olabilir. Zira dul kalmasına yol açan evlilikten doğan çocuklarının soyadı ile aynı soyadını taşımak isteyebilir. 3678 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik, boşanan kadın için bu olanağı kaldırmış, kadının daima bekârlık soyadını alması zorunluluğunu getirmiştir. Bu nedenle yapılan değişiklikle bu maddenin 3678 sayılı Yasa ile değiştirilmeden önceki şekline dönülmüştür. Kadının dulluk soyadına dönmesi kuralı kabul edilmiş, ancak dilerse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin isteyebileceği istisnası öngörülmüştür.

Maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında 3678 sayılı Yasa ile getirilen hükümler korunmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, boşanmadan sonra kadının kişisel durumunu ve soyadını düzenler. Kadın boşanmayla birlikte evlenmeyle kazandığı kişisel durumunu korur. Örneğin evlenerek ergin olan kadın boşanınca yeniden küçük duruma düşmez (TMK m. 11/2). Soyadı konusunda madde üç kural koyar.

Birinci kural, kadının evlenmeden önceki soyadını yeniden almasıdır. Bu çoğu zaman bekârlık soyadıdır. Kadın bu evlilikten önce dul idiyse, evlenmeden önceki soyadı önceki eşinin soyadı, yani dulluk soyadıdır. Böyle bir kadın, hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir.

İkinci kural, boşanan kadının eski eşinin soyadını kullanmaya devam edebilmesidir. Bunun için kadının istemde bulunması ve iki şartı ispatlaması gerekir:

• bu soyadını kullanmakta menfaati bulunmalıdır; örneğin mesleğinde bu soyadıyla tanınmış olması veya çocuklarıyla aynı soyadını taşımak istemesi,
• bu kullanım eski kocaya bir zarar vermemelidir.

Şartlar ispatlanırsa hâkim izin verir.

Üçüncü kural, eski kocayı korur. Koşullar değişirse, örneğin kadının soyadını kullanması artık kocaya zarar verir hâle gelirse, koca iznin kaldırılmasını isteyebilir.

Gerekçe maddenin gelişimini anlatır. Eski Kanunun bu hükmü 3678 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve boşanan kadının her durumda bekârlık soyadını alması kabul edilmişti. 4721 sayılı Kanun, dul iken evlenip boşanan kadının önceki evliliğinden doğan çocuklarıyla aynı soyadını taşıma yararını gözeterek dulluk soyadına dönüş kuralını yeniden benimsemiş ve kadına bekârlık soyadını almak için hâkime başvurma imkânı tanımıştır. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.

Evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde de soyadı konusunda bu madde uygulanır (TMK m. 158/2).