TMK Madde 17 – Kan hısımlığı

TMK Madde 17 metni

Genel olarak / Hısımlık / Kan hısımlığı

Madde 17

Kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belli olur.

Biri diğerinden gelen kişiler arasında üstsoy-altsoy hısımlığı; biri diğerinden gelmeyip de, ortak bir kökten gelen kişiler arasında yansoy hısımlığı vardır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 17 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 17 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metin esas alınmakla beraber, İsviçre Medenî Kanununun 20 nci maddesinin Fransızca metni dikkate alınarak usul ve füru hısımlığının "üstsoy-altsoy hısımlığı", civar hısımlığının ise "yansoy hısımlığı" olduğu belirtilmiştir. Ayrıca üstsoy-altsoy hısımlığında usul ve füru deyimlerini karşılamak üzere "üstsoy" ve "altsoy" deyimlerine yer verilmiş, "civar hısımları" için de "yansoy" deyimi kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kan hısımlığının türlerini ve derecesinin nasıl hesaplanacağını düzenler.

Kan hısımlığı, aralarında doğum yoluyla bağ bulunan kişiler arasındaki hısımlıktır. İki türü vardır:

• Üstsoy-altsoy hısımlığı: Biri diğerinden gelen kişiler arasındadır. Anne ile çocuğu, dede ile torunu bu türdendir.
• Yansoy hısımlığı: Biri diğerinden gelmeyen ama ortak bir kökten gelen kişiler arasındadır. Kardeşler, amca ile yeğen, kuzenler bu türdendir.

Derece, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belirlenir. Anne ile çocuğu arasında bir doğum vardır, bunlar birinci derece hısımdır. Dede ile torun arasında iki doğum bulunduğundan ikinci derece hısımdırlar. Yansoy hısımlığında ortak köke kadar çıkılır ve oradan öbür kişiye inilir. Kardeşler ortak köke (ana veya baba) birer doğumla bağlı olduğundan ikinci derece hısımdır. Amca ile yeğen üçüncü, kuzenler dördüncü derece hısımdır.

Hısımlık ve derecesi pek çok konuda sonuç doğurur. Evlenme yasakları (TMK m. 129), yasal mirasçılık ve yardım nafakası yükümlülüğü (TMK m. 364) bunlardandır. Usul hukukunda da hâkimin davaya bakmaya engel durumları veya tanıklıktan çekinme hakkı bakımından taraflarla hısımlık önem taşır.

Gerekçeye göre eski metindeki "usul ve füru hısımlığı" yerine "üstsoy-altsoy hısımlığı", "civar hısımlığı" yerine "yansoy hısımlığı" terimleri kullanılmıştır. Evlilik yoluyla kurulan kayın hısımlığı TMK m. 18'de düzenlenmiştir.