TMK Madde 155 – Şekil kurallarına uymama

TMK Madde 155 metni

Butlanı gerektirmeyen sebepler / Şekil kurallarına uymama

Madde 155

Evlendirmeye yetkili memur önünde yapılmış olan bir evliliğin kanunun diğer şekil kurallarına uyulmaması sebebiyle butlanına karar verilemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 155 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 123 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı "Şekil noksanı" yerine "Şekil kurallarına uymama" biçiminde değiştirilmiştir. Maddede yetkili memur önünde evlenmenin akdedilmesi hâlinde, bunun dışında kalan diğer şekil eksikliklerinin bir butlan sebebi sayılamayacağı hükme bağlanmıştır. Yürürlükte olan maddedeki evlendirmeye yetkili memurlar olarak "burada belediye reisi veya vekili veya köylerde ihtiyar heyeti" şeklinde sayma yerine "evlendirmeye yetkili memur" ifadesinin kullanılması tercih edilmiştir. Böylece maddede sayılan bu kişiler dışında Nüfus Kanunu ile kendilerine evlendirme memurluğu yetkisi verilmiş kişilerin de bu ifade kapsamında yer alması sağlanmıştır. Maddede, İsviçre Medenî Kanununun Fransızca metninde olduğu gibi, hem mutlak butlan, hem de nisbî butlan hâllerini ifade etmek üzere, "butlan" sözcüğü kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, yetkili evlendirme memuru önünde yapılmış bir evliliğin, diğer şekil kurallarına uyulmamış olsa bile geçersiz sayılamayacağını düzenler. Evlenmenin şekline ilişkin kurallar başvuru, belgeler, tören yeri, tanıklar ve törenin açıklığı gibi konuları kapsar (TMK m. 134–143). Bu kurallardan biri ihlal edilmişse, örneğin tören tanıksız yapılmış ya da başvuru belgelerinde eksiklik kalmışsa, evlilik bu yüzden butlanla batıl olmaz.

Kanunun aradığı temel şekil şartı, evlenmenin evlendirmeye yetkili memur önünde yapılmasıdır. Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır (TMK m. 134). Gerekçenin belirttiği gibi, nüfus mevzuatıyla evlendirme yetkisi verilmiş diğer görevliler de bu kapsamdadır. Madde, yetkili bir memur önünde yapılmamış evlenmeleri korumaz.

Hüküm, evliliği küçük şekil hatalarına karşı korur. Eşlerin iyiniyetle kurdukları bir evliliğin, örneğin tanıklardan birinin ergin olmadığının sonradan anlaşılması üzerine ortadan kaldırılması böylece önlenir.

Gerekçe, eski Kanundaki "Şekil noksanı" kenar başlığının değiştirildiğini ve yetkili memurların tek tek sayılması yerine genel bir ifadenin tercih edildiğini açıklar. Gerekçede anılan Nüfus Kanunu, o tarihte yürürlükte olan 1587 sayılı Kanundur; bugün yerini 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu almıştır. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.