TMK Madde 156 – Genel olarak

TMK Madde 156 metni

Butlan kararı / Genel olarak

Madde 156

Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 156 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 124 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde tek fıkra hâlinde sadeleştirilmek ve daha anlaşılır hâle getirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlığı "butlan kararı" şeklindedir. Zira bu madde hem mutlak butlan, hem de nisbî butlan sebebiyle geçersiz olan evlilikleri içermektedir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, batıl bir evliliğin ancak hâkim kararıyla sona ereceğini ve karara kadar geçerli bir evlilik gibi sonuç doğuracağını düzenler. Kural hem mutlak butlan (TMK m. 145) hem de nisbî butlan (TMK m. 148–153) hâllerine uygulanır.

Genel kurallara göre mutlak butlanla sakat bir hukuki işlem baştan hükümsüzdür. Kanun evlilik için bu sonucu kabul etmemiştir. Evlenme ne kadar ağır bir sakatlık taşırsa taşısın, örneğin eşlerden biri o sırada başka biriyle evli olsa bile, hâkim butlan kararı verene kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur. Eşler bu süre içinde evli sayılır; evlilik birliğinin hak ve yükümlülükleri, mal rejimi ve karşılıklı mirasçılık devam eder.

Butlan kararı bu nedenle geçmişe etkili değildir; evlilik kararın kesinleşmesiyle sona erer. Mal rejimi ise dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225/2). Bu evlilikten doğan çocukların durumu TMK m. 157'de, eşler arasındaki sonuçlar TMK m. 158'de düzenlenmiştir. Dava sürerken eşlerden biri ölürse mirasçıların davayı sürdürmesi ve kötüniyetli eşin mirasçılığı TMK m. 159'a tâbidir.

Butlan davasında yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m. 160).

Gerekçe, kenar başlığın "butlan kararı" olarak belirlenmesini, maddenin hem mutlak hem nisbî butlan sebebiyle geçersiz evlilikleri kapsamasıyla açıklar. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.