TMK Madde 154 – Bekleme süresine uymama
TMK Madde 154 metni
Butlanı gerektirmeyen sebepler / Bekleme süresine uymama
Madde 154
Kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi, evlenmenin butlanını gerektirmez.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 154 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 122 nci maddesini karşılamaktadır.
Maddede kadın açısından geçerli olan bekleme süresine rağmen yapılan evliliğin butlanının istenemeyeceği düzenlenmiştir. Yürürlükteki Kanunun 142 nci maddesinde öngörülen "kazaî müddetler" 3444 sayılı Kanunla kaldırılmış olduğundan, böyle bir süreye uyulmaması da söz konusu olamayacağından maddede bu husus düzenlenmemiştir. Maddede, İsviçre Medenî Kanununun Fransızca metninde olduğu gibi, hem mutlak butlan hem de nisbî butlan hâllerini ifade etmek üzere, yürürlükteki metinde yer alan "fesih" sözcüğü yerine "butlan" sözcüğüne yer verilmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesinin evliliği geçersiz kılmadığını düzenler. Bekleme süresi, evliliği sona eren kadının yeniden evlenebilmesi için geçmesi gereken üç yüz günlük süredir (TMK m. 132). Kadın doğum yaparsa süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa veya evliliği sona eren eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkeme bu süreyi kaldırır.
Bekleme süresi bir evlenme engelidir ve evlendirme memuru süre dolmadan yapılan başvuruyu reddeder (TMK m. 137). Ancak engele rağmen evlenme gerçekleşmişse evlilik geçerlidir. Bekleme süresine uyulmaması mutlak butlan sebepleri arasında sayılmamıştır (TMK m. 145) ve nisbî butlan sebebi de değildir. Bu madde, butlan davası açılamayacağını açıkça belirterek tereddüdü ortadan kaldırır.
Bekleme süresinin amacı, evliliğin sona ermesinden sonra doğan çocuğun hangi evlilikten olduğu konusunda karışıklık çıkmasını önlemektir. Süreye uyulmadan evlenilmiş olsa da evlilik sürer; çocuğun soybağı soybağı hükümlerine göre belirlenir.
Gerekçe, eski Kanunda öngörülen ve gerekçede "kazaî müddetler" olarak anılan, mahkemece belirlenen bekleme sürelerinin 3444 sayılı Kanunla kaldırıldığını, bu nedenle bunlara ilişkin bir hükme yer verilmediğini açıklar. Maddede "fesih" yerine, hem mutlak hem nisbî butlanı kapsayan "butlan" sözcüğü kullanılmıştır. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.