TMK Madde 153 – Yasal temsilcinin dava hakkı

TMK Madde 153 metni

Nisbî butlan / Yasal temsilcinin dava hakkı

Madde 153

Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir.

Bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz yaşını doldurmak suretiyle ergin olur, kısıtlı olmaktan çıkar veya karı gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 153 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 120 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı "Yasal temsilcinin dava hakkı" şeklinde kısaltılmış ve maddenin dili daha anlaşılır bir şekilde kaleme alınmıştır.

Madde evlenmenin feshi değil iptaliyle ilgilidir. Bu nedenle "fesih" yerine "iptal" sözcüğü kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenen küçük veya kısıtlının evliliğinin iptalini kimin isteyebileceğini ve iptalin ne zaman istenemeyeceğini düzenler. Küçük ve kısıtlı ancak yasal temsilcisinin izniyle evlenebilir (TMK m. 126, 127). Yasal temsilci, küçük için kural olarak velayet sahibi ana ve baba, kısıtlı için vasidir.

İzin alınmadan evlenilmişse, izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir. Bu bir nisbî butlan sebebidir. Evlilik kendiliğinden geçersiz olmaz ve iptal kararı verilinceye kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğurur (TMK m. 156).

İkinci fıkra, iptale artık karar verilemeyecek üç durumu sayar:

• evlenen kişi sonradan on sekiz yaşını doldurarak ergin olmuşsa,
• kısıtlılığı kaldırılmışsa,
• kadın gebe kalmışsa.

Bu durumlardan biri gerçekleşmişse, dava açılmış olsa bile evlenmenin iptaline karar verilemez. Kanun bu hâllerde izin eksikliğini evliliği sona erdirmek için yeterli görmemiştir.

Yasal temsilci haklı bir sebep olmadan izin vermiyorsa küçük veya kısıtlı, temsilci dinlendikten sonra hâkimden evlenme izni alabilir (TMK m. 128). Hâkimin izniyle yapılan evlenmede bu maddeye dayanılarak iptal istenemez.

Gerekçe, kenar başlığın kısaltıldığını ve eski Kanundaki "fesih" sözcüğü yerine "iptal" sözcüğünün kullanıldığını belirtir. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.