TMK Madde 146 – Dava açma görevi ve hakkı
TMK Madde 146 metni
Mutlak butlan / Dava açma görevi ve hakkı
Madde 146
Mutlak butlan davası, Cumhuriyet savcısı tarafından re'sen açılır.
Bu dava, ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 146 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 113 üncü maddesini karşılamaktadır.
Maddede sadece dava açma hakkı değil aynı zamanda Cumhuriyet savcıları için böyle bir davayı açma, görev olarak düzenlenmiş olduğundan kenar başlık "Dava açma görevi ve hakkı" şeklinde değiştirilmiştir.
Madde iki fıkra hâline getirilmiştir. Birinci fıkrada Cumhuriyet savcıları bakımından dava açma görevi, ikinci fıkrada ilgililer bakımından dava açma hakkı düzenlenmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, mutlak butlan davasını kimlerin açabileceğini düzenler. Mutlak butlan sebepleri (TMK m. 145) kamu düzenini ilgilendirdiğinden, Cumhuriyet savcısı bu davayı kendiliğinden (re'sen) açmakla görevlidir. Savcının birinin başvurusunu beklemesi gerekmez; evlenmede böyle bir sakatlık bulunduğunu öğrenmesi yeterlidir.
İkinci fıkraya göre davayı ilgisi olan herkes de açabilir. İlgili, evlenmenin butlanına karar verilmesinde hukuki bir yararı bulunan kişidir. Eşlerin kendileri, önceki evliliği devam eden bir kişinin ilk eşi veya mirasçılık durumu evliliğin geçerliliğine bağlı olan akrabalar bu kapsamda düşünülebilir.
Madde, nisbî butlandan farklı olarak dava için bir süre öngörmez. Evlilik devam ettiği sürece savcı da ilgililer de dava açabilir. Evlilik sona ermişse savcı artık re'sen dava açamaz, ancak her ilgili butlanın karara bağlanmasını isteyebilir (TMK m. 147). Dava sonuçlanana kadar evlilik geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m. 156). Davada yetki ve yargılama usulü bakımından boşanma hükümleri uygulanır (TMK m. 160).
Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur. Gerekçe, kenar başlığın savcı için davanın bir hak değil görev olduğunu göstermek üzere "Dava açma görevi ve hakkı" olarak değiştirildiğini açıklar.