TMK Madde 129 – Hısımlık

TMK Madde 129 metni

Evlenme engelleri / Hısımlık

Madde 129

Aşağıdaki kimseler arasında evlenme yasaktır:

1. Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,

2. Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında,

3. Evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 129 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 92 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin "Maniler" şeklindeki konu başlığı "Evlenme engelleri" şeklinde değiştirilmiştir.

Maddenin (1) numaralı bendi kısaltılmak suretiyle daha anlaşılır şekilde kaleme alınmıştır. Maddede sahih ve gayrısahih nesep ayrımı yapılmaksızın "üstsoy ile altsoy arasında" evlenme yasağı olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca kardeşlerin ana ve baba bir ya da ana bir baba ayrı, baba bir ana ayrı ayrımı yapılmaksızın bütün bunları kapsayan bir ifade olarak "kardeşler arasında" denmek suretiyle evlenme yasağı ortaya konulmuştur.

Maddenin (2) numaralı bendi kısaltılarak kaleme alınmıştır.

Maddenin (3) numaralı bendindeki evlenme yasağı, evlât edinen ile evlâtlığı veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında olmak üzere genişletilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, aralarında belirli derecede kan hısımlığı, kayın hısımlığı veya evlât edinme bağı bulunan kişilerin birbirleriyle evlenmesini yasaklar.

Kan hısımlığı aynı soydan gelmeyi, kayın hısımlığı ise eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları arasındaki bağı ifade eder. Madde üç grup yasak öngörür:

• Kan hısımlığı: Üstsoy ile altsoy, yani ana baba ile çocuk veya büyükanne ve büyükbaba ile torun arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında evlenme yasaktır. Gerekçeye göre soybağının evlilik içinde veya dışında kurulmuş olması fark etmez; ana baba bir kardeşler ile yalnız ana veya yalnız baba bir kardeşler de aynı yasağa tâbidir. Kuzenler arasında ise evlenme yasağı yoktur.
• Kayın hısımlığı: Eşlerden biri ile diğer eşin üstsoyu veya altsoyu arasında evlenme yasaktır. Örneğin kişi eşinin annesi veya babasıyla ya da eşinin önceki evliliğinden doğan çocuğuyla evlenemez. Bu yasak, kayın hısımlığını doğuran evlilik sona ermiş olsa bile devam eder. Eşin kardeşiyle evlenme yasağı ise yoktur.
• Evlât edinme: Evlât edinen ile evlâtlık arasında ve bunlardan biri ile diğerinin altsoyu veya eşi arasında evlenme yasaktır.

Bu yasağa aykırı olarak yapılan evlilik mutlak butlanla batıldır (TMK m. 145/4). Mutlak butlan davasını Cumhuriyet savcısı kendiliğinden açar; ilgisi olan herkes de açabilir (TMK m. 146). Evlilik yine de mahkeme kararına kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğurur ve bu evlilikten doğan çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır (TMK m. 156, 157).

Türk hukuku bakımından Türk vatandaşının evlenme engelleri, evlilik yurt dışında yapılsa da Türk hukukuna göre belirlenir (MÖHUK m. 13/1).