TMK Madde 128 – Mahkemeye başvurma

TMK Madde 128 metni

Ehliyetin koşulları / Yasal temsilcinin izni / Mahkemeye başvurma

Madde 128

Hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, bu konuda başvuran küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 128 gerekçesi

Kanun koyucunun öngördüğü evlenme yaşı, kişilere tanınmış bir temel hak olan evlenme hakkının kazanılmasını sağlar. Henüz normal rüşt yaşına ermemiş olmaları sebebiyle bu kişilerin evlenmesinde kanun koyucu yasal temsilcilerin de izninin bulunmasında yarar görmüştür. Ancak, uygulamada yasal temsilcilerin, evlenme yaşına erişmiş kişilerin evlenmelerine hiç de haklı olmayan sebeplerle karşı çıktıkları görülmektedir. Özellikle kırsal kesimde evlenme yaşına erişmiş olmalarına rağmen yasal temsilcilerin "tarafların mutlu bir yuva kurma özlemi" dışındaki sebeplerle evliliğe karşı çıktıkları, bu durumun ise "kız kaçırma, aile kavgaları gibi" arzu edilmeyen sonuçlar doğurduğu görülmektedir. Bu sebeple maddede yasal temsilcilerin haklı bir sebep göstermeksizin evlenmeye izin vermemeleri hâlinde, arzu edilmeyen sonuçları önlemek üzere hâkimin, yasal temsilcinin karşı çıkmasına rağmen evlenmeye izin vermesi imkân dahiline sokulmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, yasal temsilci haklı bir sebep olmadan evlenmeye izin vermediğinde küçüğün veya kısıtlının hâkimden evlenme izni alabilmesini düzenler.

Küçük ve kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenemez (TMK m. 126, 127). Bu izin şartı küçüğü ve kısıtlıyı korumak için konmuştur. Ancak yasal temsilci izni, evlenecek kişinin yararıyla ilgisi olmayan sebeplerle de esirgeyebilir. Bu durumda evlenmek isteyen kişi hâkime başvurabilir.

Hâkimin izin verebilmesi için şu şartlar aranır:

• başvuruyu evlenmek isteyen küçük veya kısıtlı yapmalıdır,
• yasal temsilci izin vermemiş olmalıdır,
• iznin verilmemesi haklı bir sebebe dayanmamalıdır,
• hâkim karar vermeden önce yasal temsilciyi dinlemelidir.

Haklı sebep, evliliğin küçük veya kısıtlı için zararlı olacağını gösteren ciddi bir gerekçedir. Hâkim bunu somut olayın koşullarına göre değerlendirir. Gerekçe, bu hükümle kız kaçırma ve aile kavgaları gibi istenmeyen sonuçların önlenmesinin amaçlandığını belirtir.

Hâkimin verdiği izin, yasal temsilcinin izninin yerine geçer. Ancak bu yol evlenme yaşı şartını ortadan kaldırmaz. Onyedi yaşını doldurmamış bir küçüğün evlenebilmesi için ayrıca TMK m. 124/2'deki olağanüstü durum ve pek önemli sebep şartları aranır. Başvuru aile mahkemesine yapılır.