TMK Madde 122 – Hediyelerin geri verilmesi

TMK Madde 122 metni

Nişanlılığın hükümleri / Hediyelerin geri verilmesi

Madde 122

Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların, diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir.

Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 122 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 86 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddede nişanı sona erdiren sebeplerin tek tek (bozulma, ölüm, gaiplik kararı şeklinde) sayılması yerine "Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse" ifadesi kullanılmıştır. Böylece nişanlılık evlenme dışında her ne sebeple sona ererse ersin bu madde gereğince hediyelerin geri verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında "hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa" karşılığının sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri verilmesi öngörülmüştür. Birçok hâllerde aynen mevcut olmayan hediye mislen mevcuttur. Buna rağmen yürürlükteki hükme göre davalının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre hediye yerine bir bedel ödemek suretiyle kurtulması, özellikle paranın değer kaybına uğradığı büyük oranlı enflasyonların yaşandığı dönemlerde haksız sonuçlara yol açmaktadır. Bu nedenle maddeye hediyenin sadece aynen bulunmamasının yeterli olmadığı, mislen mevcut ise yine davalının hediyeyi mislen temin edip tazmin etmesi esası eklenerek, mislen ifası mümkün olmayan bir hediye söz konusu ise, o zaman bunun yerine değerinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre para olarak ödenmesine karar verilmesi kabul edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, nişanlılık evlenmeyle sonuçlanmadan sona erdiğinde nişanlıların ve ailelerinin birbirine verdiği alışılmışın dışındaki hediyelerin geri istenebileceğini düzenler.

Hüküm, nişanlılığın hangi sebeple sona erdiğine bakmaz. Nişanın bozulması, nişanlılardan birinin ölümü veya gaipliği gibi evlenme dışındaki her sona erme hâlinde uygulanır. Kimin kusurlu olduğu da önemli değildir; hediyeyi veren taraf, nişanı kendisi bozmuş olsa bile hediyeyi geri isteyebilir.

Geri istenebilecek hediyeler alışılmışın dışında olanlardır. Altın, ziynet eşyası, değerli saat ve takılar ile yüklü miktarda para bu niteliktedir. Çiçek gibi küçük ve günlük ilişkide verilen hediyeler ise geri istenemez. Bir hediyenin alışılmışın dışında olup olmadığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumuna ve çevrenin âdetlerine göre değerlendirilir.

Hediyeyi nişanlının kendisi verebileceği gibi ana ve babası veya onlar gibi davranan kişiler de vermiş olabilir. Geri isteme hakkı hediyeyi verene aittir.

Hediye öncelikle aynen geri verilir. Aynen geri verilemiyorsa mislen, yani aynı tür ve nitelikte bir eşyayla karşılanır. Bu da mümkün değilse sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır ve hediyenin değeri parayla ödenir (TBK m. 77 vd.). Gerekçe, mislen iade imkânının özellikle enflasyon dönemlerinde hediyeyi verenin değer kaybına uğramasını önlemek için öne çıkarıldığını açıklar.

Hediyelerin geri istenmesine ilişkin dava, nişanlılığın sona ermesinden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 123). Evlenmeden sonra takılan ziynet eşyaları ise bu maddenin kapsamında değildir.