TMK Madde 112 – Yönetimin değiştirilmesi
TMK Madde 112 metni
Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi / Yönetimin değiştirilmesi
Madde 112
Haklı sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının istemi üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra vakfın örgütünü, yönetimini ve işleyişini değiştirebilir.
Mahkeme, denetim makamının başvurusu üzerine, (...)13 duruşma yaparak yöneticileri görevden alabilir ve vakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yenisini seçebilir.
Değişiklik notları
- Anayasa Mahkemesi’nin 27/11/2007 tarihli ve E.:2002/162, K.:2007/89 sayılı Kararıyla; bu fıkrada yer alan “…tüzükte gösterilen sebeplerle…” ibaresi iptal edilmiştir. ↩
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 112 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 79 uncu maddesini karşılamaktadır.
Konu başlığı, "Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi" hâline getirilmiş; fıkra sayısı ikiye indirilmiştir. Yürürlükteki metin esas alınmakla birlikte vakfın yönetiminde değişiklik için, "kesin ihtiyaç" yerine "haklı sebepler" aranmıştır. Ayrıca, başvuruda bulunacaklar, vakfın yetkili organı veya denetim makamının biri olarak sayılmış ve mahkemenin başvuruda bulunmayan tarafın yazılı görüşünü alması gereği getirilmiştir. Yürürlükteki metin ise, vakfın yönetim organının teklifte bulunacağı ve denetim makamının yazılı görüşünün alınacağı esasını getirmektedir. Getirilen çözüm, vakıflara ilişkin düzenlemede izlenen vakıf veya kurucuları ile denetim makamının aynı kurallara tâbi olması ilkesine uygun düşmektedir. Yürürlükteki 79 uncu maddenin ikinci fıkrasının son cümlesi, yukarıda açıklandığı üzere, ilgisi itibarıyla 110 uncu maddenin son fıkrası olarak benimsenmiştir. Yürürlükteki 79 uncu maddenin son fıkrası ise, gerekli görülmediğinden metne alınmamıştır. Çünkü, aynı sonuca birinci fıkrada belirtilen haklı sebeplerle varmak mümkündür.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, haklı sebep bulunduğunda vakfın örgütünün ve yönetiminin mahkeme kararıyla değiştirilmesini ve yöneticilerin görevden alınmasını düzenler.
Birinci fıkraya göre haklı sebepler varsa mahkeme vakfın örgütünü, yönetimini ve işleyişini değiştirebilir. Bunu vakfın yönetim organı veya denetim makamı isteyebilir. Mahkeme, başvuruda bulunmayan tarafın yazılı görüşünü almadan karar veremez. Haklı sebep, vakfın mevcut düzeniyle çalışmayı sürdürmesinin artık beklenemeyeceği durumları ifade eder. Gerekçeye göre eski Kanun bunun için "kesin ihtiyaç" arıyordu.
İkinci fıkra yöneticilerin görevden alınmasını düzenler. Bu yetki mahkemeye aittir ve mahkeme ancak denetim makamının başvurusu üzerine harekete geçer. Karar duruşma yapılarak verilir. Vakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yeni yöneticiyi de mahkeme seçer.
İkinci fıkrada yer alan "tüzükte gösterilen sebeplerle" ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 27/11/2007 tarihli ve E.2002/162, K.2007/89 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle fıkrada görevden alma sebepleri ayrıca belirtilmemektedir. Gerekçe maddenin ilk metnine aittir ve bu iptali yansıtmaz.
Denetim makamı Vakıflar Genel Müdürlüğüdür (TMK m. 111). Vakfın amacının ve mallarının değiştirilmesi TMK m. 113'te ayrıca düzenlenmiştir.