TMK Madde 109 – Genel olarak
TMK Madde 109 metni
Vakfın örgütü / Genel olarak
Madde 109
Vakfın bir yönetim organının bulunması zorunludur. Vakfeden, vakıf senedinde gerekli gördüğü başka organları da gösterebilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 109 gerekçesi
Madde yürürlükteki Kanunun 77 nci maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır. Yürürlükteki maddenin kenar başlığı, "Vakfın örgütü" şeklinde değiştirilmiş ve kenar başlıktaki "Genellikle" sözcüğü "Genel olarak" şeklinde kaleme alınmıştır. Yürürlükteki maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ise alınmamıştır. Çünkü ikinci fıkrada güdülen amaç, yukarıda açıklanan 107 nci maddenin ikinci fıkrası ile; üçüncü fıkradaki durum ise 107 nci maddenin üçüncü fıkrası ile düzenlenmiş bulunmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, 101 inci maddenin son fıkrasına aykırı olarak vakıf kurulması mümkün olamayacağına göre, böyle durumlarda, benzer amaçlı vakfın varlığından ve böyle bir vakfa malların özgülenmesinden söz edilemeyecektir. Son fıkra ise, vakıflarla ilgili davalarda vakfın yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olmasına göre, gereksiz yetki kuralı getirdiğinden bu kuralın yeniden tekrar edilmesi yerinde görülmemiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, her vakıfta bir yönetim organı bulunmasını zorunlu tutar ve vakfedene, vakıf senedinde başka organlar da öngörme imkânı tanır.
Tüzel kişinin iradesi organları aracılığıyla açıklanır (TMK m. 50). Tüzel kişi fiil ehliyetini de kanuna ve kuruluş belgesine göre gerekli organlara sahip olmakla kazanır (TMK m. 49). Bu nedenle vakıfta en az bir yönetim organı bulunmalıdır. Yönetim organı vakfı temsil eder ve vakıf malvarlığını amaca uygun biçimde yönetir. Vakıf senetlerinde bu organa çoğu zaman yönetim kurulu veya mütevelli heyeti adı verilir.
Vakfeden, gerekli gördüğü başka organları da vakıf senedinde gösterebilir; örneğin bir denetim kurulu veya danışma kurulu kurulabilir. Organların oluşumu ve görevleri vakıf senedinde belirtilir (TMK m. 106). Senette yönetime ilişkin bir eksiklik varsa bu eksiklik mahkemece tamamlattırılabilir (TMK m. 107).
Gerekçeye göre eski Kanunun aynı maddesinde yer alan diğer fıkralar TMK m. 107'ye aktarılmış veya gereksiz görülerek alınmamıştır.